Η φράση «οι τράπεζες κερνάνε και οι τράπεζες πίνουν» αποτυπώνει με τον πιο κυνικό τρόπο την πραγματικότητα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Ενώ η κοινωνία υπέστη τις συνέπειες μιας πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης, οι τράπεζες κατάφεραν να μετατραπούν από «ασθενείς» σε κερδοφόρους οργανισμούς, στηριζόμενες σχεδόν αποκλειστικά στις θυσίες των πολιτών και σε ένα προκλητικά ευνοϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο.Φυσικά, η κάθε σύγχρονη οικονομία χρειάζεται δυνατές κερδοφόρες τράπεζες, αλλά να υπάγονται σε κανόνες και να μην έχουν ευνοική- άνιση μεταχείριση σε σχέση με το υπόλοιπο οικονομικό σύστημα.
Επιπλέον, η κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών δεν βασίζεται πλέον στην παραδοσιακή χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας, αλλά έχει μετατραπεί σε έναν εισπρακτικό μηχανισμό μέσω των προμηθειών συναλλαγών. Κάθε ψηφιακή κίνηση, από μια απλή μεταφορά χρημάτων έως την πληρωμή λογαριασμών, συνοδεύεται από «καπέλο», καθιστώντας τις τράπεζες μεσάζοντες που κερδίζουν από την ίδια την καθημερινότητα των πολιτών.
Ενώ η τεχνολογία θα έπρεπε να μειώνει το κόστος, οι χρεώσεις αυξάνονται, την ώρα που τα υποκαταστήματα κλείνουν και η εξυπηρέτηση υποβαθμίζεται. Αυτή η παρασιτική κερδοφορία, αποκομμένη από το επιχειρηματικό ρίσκο, διογκώνει τα έσοδα των ιδρυμάτων, διασφαλίζοντας ότι ακόμα και αν η αγορά παγώσει, οι τράπεζες θα συνεχίσουν να «πίνουν» στην υγεία των ανυπεράσπιστων καταναλωτών.
Η Ψαλίδα των Επιτοκίων και οι Κρυφές Χρεώσεις
Το πιο ορατό σημείο αυτής της ανισορροπίας είναι η χαοτική απόσταση μεταξύ των επιτοκίων δανεισμού και καταθέσεων. Με τα επιτόκια των δανείων να βρίσκονται «στον Θεό» και των καταθέσεων «στον πάτο», οι τράπεζες εξασφαλίζουν το υψηλότερο περιθώριο κέρδους στην Ευρωζώνη. Ουσιαστικά, ο καταθέτης τιμωρείται που αποταμιεύει, ενώ ο δανειολήπτης στραγγαλίζεται από το κόστος εξυπηρέτησης. Παράλληλα, οι δαιδαλώδεις συμβάσεις βρίθουν κρυφών χρεώσεων και προμηθειών.
Το “Σκάνδαλο” των «Κόκκινων» Δανείων
Η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων αποτελεί μια ακόμα σκοτεινή σελίδα. Δάνεια όπου ξεπουλήθηκαν σε ξένα funds (servicers) στο 10% ή και λιγότερο της αξίας τους. Την ίδια στιγμή, στους δανειολήπτες δεν δόθηκε ποτέ η δυνατότητα να εξαγοράσουν το χρέος τους σε παρόμοια τιμή. Αντίθετα, βρίσκονται αντιμέτωποι με επιθετικές πρακτικές είσπραξης και πλειστηριασμούς, ενώ τα κέρδη από αυτές τις μεταβιβάσεις καταλήγουν σε εξωχώριες οντότητες.
Ανακεφαλαιοποίηση και Αναβαλλόμενος Φόρος
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το τραπεζικό σύστημα κρατήθηκε ζωντανό με τις αλλεπάλληλες ανακεφαλαιοποιήσεις από το υστέρημα του ελληνικού λαού, οι οποίες κόστισαν δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ. Σήμερα, οι ίδιες τράπεζες χρησιμοποιούν το εργαλείο του αναβαλλόμενου φόρου, αποφεύγοντας να πληρώσουν φόρους στο κράτος, την ώρα που παρουσιάζουν κέρδη-ρεκόρ.
Το παράδοξο του συστήματος: Ενώ το κράτος (δηλαδή ο φορολογούμενος) στερείται έσοδα λόγω του αναβαλλόμενου φόρου, οι διοικήσεις των τραπεζών και τα «golden boys» εγκρίνουν παχυλά μπόνους και μερίσματα στους μετόχους.
Οι τράπεζες λειτουργούν σε ένα περιβάλλον ασυλίας, όπου οι ζημίες κοινωνικοποιούνται και τα κέρδη ιδιωτικοποιούνται
Η εικόνα είναι ξεκάθαρη: οι τράπεζες λειτουργούν σε ένα περιβάλλον ασυλίας, όπου οι ζημίες κοινωνικοποιούνται και τα κέρδη ιδιωτικοποιούνται. Η ανάπτυξη που βασίζεται στον αποκλεισμό της κοινωνίας από το όφελος και στη μεταφορά πλούτου από τους πολλούς προς τους λίγους, δεν είναι μόνο οικονομικά επισφαλής, αλλά και ηθικά μη αποδεκτή. Το «υστερήμα του ελληνικού λαού» δεν χρησιμοποιήθηκε για τη στήριξη της οικονομίας, αλλά για τη θωράκιση ενός συστήματος που συνεχίζει να λειτουργεί εις βάρος του.
