Σε βαθιά πολιτική κρίση γύρω από το μεταναστευτικό βυθίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά τη μαζική είσοδο δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις 22 χώρες οι ηγέτες των οποίων υπέγραψαν κοινή επιστολή προς την ηγεσία της ΕΕ, ζητώντας αυστηρότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων και συντονισμένη αντιμετώπιση πολιτικών που, κατά την άποψή τους, ενθαρρύνουν την παράτυπη μετανάστευση. Την πρωτοβουλία για την επιστολή ανέλαβαν η Ιταλία και η Δανία.
Η επιστολή απευθύνεται στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και στον Ιρλανδό πρωθυπουργό Μίχολ Μάρτιν, η χώρα του οποίου ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.
«Παράγοντας έλξης» οι μαζικές νομιμοποιήσεις
Οι 22 ηγέτες συνδέουν την κρίση στη Θέουτα με το ευρύτερο μεταναστευτικό μοντέλο που ακολουθεί η ισπανική κυβέρνηση και, ειδικότερα, με το έκτακτο πρόγραμμα νομιμοποίησης μεταναστών χωρίς νόμιμα έγγραφα.
«Έχουμε καθήκον να αποτρέψουμε αποτελεσματικά και να καταπολεμήσουμε αδιάκοπα την παράτυπη μετανάστευση, συντονίζοντας τις ενέργειές μας, ενισχύοντας τα εξωτερικά μας σύνορα και αντιμετωπίζοντας όλες τις πολιτικές που μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντες έλξης», αναφέρουν στην επιστολή τους.
Η μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα δοκιμάζει τη Σένγκεν: Έκτακτη σύνοδος της ΕΕ και συνοριακοί έλεγχοι σε Ιταλία και Γαλλία
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη νομιμοποίηση μεγάλου αριθμού μεταναστών από την Ισπανία. Εδώ απαιτείται μία κρίσιμη διευκρίνιση: περίπου 1,1 εκατομμύριο αιτήσεις είχαν υποβληθεί έως τον Ιούλιο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλοι οι αιτούντες έχουν ήδη λάβει άδεια παραμονής.
Η ισπανική κυβέρνηση είχε αρχικά εκτιμήσει ότι περίπου 500.000 άνθρωποι θα μπορούσαν να επωφεληθούν από το μέτρο, το οποίο προβλέπει αρχική άδεια διαμονής και εργασίας διάρκειας ενός έτους.
Οι προϋποθέσεις του ισπανικού προγράμματος
Η Μαδρίτη απορρίπτει κατηγορηματικά τον ισχυρισμό ότι η νομιμοποίηση προκάλεσε τη μαζική είσοδο μεταναστών στη Θέουτα.
Για την ένταξη στο πρόγραμμα απαιτείται ο ενδιαφερόμενος να βρισκόταν στην Ισπανία πριν από την 1η Ιανουαρίου 2026, να αποδεικνύει αδιάλειπτη παραμονή τουλάχιστον πέντε μηνών και να μην έχει ποινικό μητρώο. Η περίοδος υποβολής αιτήσεων διήρκεσε από τις 16 Απριλίου έως τις 30 Ιουνίου.
Κατά συνέπεια, όσοι πέρασαν στη Θέουτα στο τέλος Ιουλίου δεν μπορούν να επωφεληθούν από τη συγκεκριμένη διαδικασία, καθώς δεν πληρούν ούτε την ημερομηνία άφιξης ούτε την προϋπόθεση της προηγούμενης παραμονής.
Δεκάδες χιλιάδες πέρασαν στη Θέουτα
Περισσότεροι από 50.000 άνθρωποι πέρασαν από το Μαρόκο στη Θέουτα μέσα σε διάστημα περίπου δύο ημερών, μέσω ξηράς και θάλασσας. Οι ισπανικές Αρχές ανακοίνωσαν ότι η συντριπτική πλειονότητα επέστρεψε στη μαροκινή πλευρά, ενώ η κρίση στοίχισε τη ζωή σε δεκάδες ανθρώπους.
Παρά το γεγονός ότι οι περισσότεροι μετανάστες δεν μετακινήθηκαν προς την ηπειρωτική Ισπανία ή άλλες χώρες της ΕΕ, οι 22 ηγέτες εξέφρασαν «σοβαρή ανησυχία» για την προστασία των εξωτερικών ευρωπαϊκών συνόρων.
«Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε οι ανεξέλεγκτες μαζικές διελεύσεις, η εργαλειοποίηση της μετανάστευσης ή άλλες υβριδικές απειλές να δημιουργούν την εντύπωση ότι η παράνομη είσοδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι εφικτή ή ότι μπορεί να μετατραπεί σε νόμιμη παραμονή», σημειώνουν.
Προσωρινοί έλεγχοι και σύγκρουση για τη Σένγκεν
Η κρίση έχει ήδη επηρεάσει την ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Ευρώπης. Η Ιταλία επέβαλε προσωρινούς και επιλεκτικούς ελέγχους σε αφίξεις από την Ισπανία, χωρίς οι περιορισμοί να αφορούν Ισπανούς ή άλλους πολίτες της ΕΕ.
Οι υπογράφοντες την επιστολή αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο ενίσχυσης ή προσωρινής επαναφοράς ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα, εφόσον θεωρηθεί ότι απειλείται η ασφάλεια της Ζώνης Σένγκεν.
Δεν πρόκειται, ωστόσο, για κοινή και επίσημη απόφαση των 22 χωρών να αποβάλουν την Ισπανία από τη Σένγκεν. Οι αναφορές αφορούν προσωρινούς περιορισμούς και μέτρα ελέγχου, ενώ ο Σάντσεθ καταγγέλλει ότι ορισμένοι Ευρωπαίοι εταίροι έθεσαν ζήτημα αναστολής της συμμετοχής της χώρας του.
Σάντσεθ: «Εγωιστική, διχαστική και παράνομη αντίδραση»
Ο Πέδρο Σάντσεθ απάντησε με ιδιαίτερα αιχμηρή επιστολή προς τη φον ντερ Λάιεν, τον Κόστα και τον Μάρτιν, κατηγορώντας ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι επιτέθηκαν στην Ισπανία με βάση προκαταλήψεις, παραπληροφόρηση και πολιτικές σκοπιμότητες.
«Στο σημερινό διεθνές περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει την πολυτέλεια να υιοθετεί τέτοιου είδους εγωιστικές, διχαστικές και παράνομες αντιδράσεις», ανέφερε ο Ισπανός πρωθυπουργός.
Ο Σάντσεθ υποστηρίζει ότι οι προτάσεις για περιορισμό της συμμετοχής της Ισπανίας στη Σένγκεν αντιβαίνουν στο ευρωπαϊκό και ανθρωπιστικό δίκαιο, καθώς και στην αρχή της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών.
Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι η ΕΕ είχε αντιμετωπίσει στο παρελθόν περιπτώσεις εργαλειοποίησης του μεταναστευτικού, όπως στα σύνορα της Λευκορωσίας με την Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής, χωρίς να στραφεί με αντίστοιχο τρόπο εναντίον των κρατών που δέχθηκαν την πίεση.
Στην επιστολή και η Ελλάδα
Εκτός από την Ελλάδα, την κοινή επιστολή υπέγραψαν οι ηγέτες της Ιταλίας, της Γερμανίας, της Αυστρίας, του Βελγίου, της Βουλγαρίας, της Κροατίας, της Κύπρου, της Τσεχίας, της Δανίας, της Εσθονίας, της Φινλανδίας, της Ουγγαρίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Μάλτας, της Ολλανδίας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας, της Σλοβακίας, της Σλοβενίας και της Σουηδίας.
Οι 22 ζητούν τη σύγκληση έκτακτης τηλεδιάσκεψης των υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ, προκειμένου να συμφωνηθούν τα επόμενα βήματα για την προστασία των εξωτερικών συνόρων και την αντιμετώπιση ανάλογων μαζικών μετακινήσεων στο μέλλον.
