Το παρασκήνιο της κύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή

Η απόφαση της Βουλής και η πολιτική αλλαγή

Στην κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου προχώρησε η Βουλή της Λιβύης, εξέλιξη που συνδέεται άμεσα με τις εσωτερικές πολιτικές ανακατατάξεις και τις αυξημένες πιέσεις της Τουρκίας προς την ανατολική Λιβύη. Σύμφωνα με την ανάλυση του διπλωματικού συντάκτη του ΕΡΤnews, Νίκου Μελέτη, η εξέλιξη αυτή ακολούθησε την απομάκρυνση του προέδρου του Κοινοβουλίου, Αγκίλα Σάλεχ, επιβαρύνοντας τις προοπτικές των ελληνολιβυκών συνομιλιών για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Ωστόσο, η κύρωση δεν μεταβάλλει αυτόματα το διεθνές νομικό καθεστώς του μνημονίου ούτε αναιρεί τις διεθνείς ενστάσεις.

Το παρασκήνιο της απομάκρυνσης του Αγκίλα Σάλεχ

Η κοινοβουλευτική ανατροπή πραγματοποιήθηκε περίπου δύο εβδομάδες πριν από την κύρωση. Ο Αγκίλα Σάλεχ αντικαταστάθηκε από πρόσωπο της επιρροής του Σαντάμ Χαφτάρ. Παρότι η αντικατάστασή του εντάσσεται σε ευρύτερες πολιτικές διεργασίες, το περιβάλλον του Σάλεχ είχε δεχθεί αφόρητες πιέσεις για την προώθηση της κύρωσης, στις οποίες ο ίδιος αρνήθηκε να ενδώσει, οδηγώντας στην όξυνση της αντιπαράθεσης.

Οι πιέσεις της Άγκυρας προς την Ανατολική Λιβύη

Κομβικό ρόλο διαδραμάτισε η τακτική της Τουρκίας τα τελευταία δύο χρόνια να προσεγγίσει την ανατολική Λιβύη και την πλευρά Χαφτάρ. Η Άγκυρα φέρεται να προειδοποίησε πως, αν δεν προχωρούσε η διαδικασία κύρωσης, θα διοχέτευε εκ νέου την υποστήριξή της αποκλειστικά προς την κυβέρνηση της Τρίπολης—μια προοπτική ανεπιθύμητη για την πλευρά Χαφτάρ, που επιδίωκε τη διατήρηση των ισορροπιών.

Τι σημαίνει η εξέλιξη αυτή για την Ελλάδα

Όπως επισημαίνει ο Νίκος Μελέτης, η εσωτερική κοινοβουλευτική διαδικασία στη Λιβύη δεν προσδίδει διεθνή νομική ισχύ στο μνημόνιο ούτε κάμπτει τις ελληνικές θέσεις. Επιπλέον, Τουρκία και Λιβύη είχαν ήδη καταθέσει μονομερώς τις διεκδικήσεις τους στον ΟΗΕ. Παρ’ όλα αυτά, η κύρωση δυσχεραίνει το διπλωματικό κλίμα για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης, δεδομένου ότι η λιβυκή πλευρά δεν είχε αποκηρύξει το μνημόνιο ακόμη και κατά τις περιόδους θετικού διαλόγου.

Επιπτώσεις στις περιφερειακές σχέσεις και την Ε.Ε.

Η απόφαση αυτή αναμένεται να προκαλέσει αναταράξεις στις σχέσεις της Λιβύης με γειτονικές χώρες και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Αίγυπτος βλέπει με δυσαρέσκεια την απομάκρυνση του Αγκίλα Σάλεχ, ο οποίος αποτελούσε βασικό συνομιλητή του Καΐρου, ενώ Αίγυπτος, Κύπρος και Ελλάδα διατηρούν σταθερά αρνητική στάση απέναντι στο μνημόνιο από το 2019. Η εξέλιξη συμπίπτει χρονικά με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής διπλωματικής παρουσίας στην Τρίπολη, καθώς ο νέος πρεσβευτής της Ε.Ε., Αλέξης Κωνσταντόπουλος, είχε μόλις επιδώσει τα διαπιστευτήριά του.