του Καλόγηρου Κωνσταντίνου
Το ερώτημα αν το ΠΑΣΟΚ μπορεί να υπερβεί τη «ρετσινιά» της χρεοκοπίας δεν έχει απλώς πολιτικά θεωρητικά χαρακτηριστικά· είναι το κεντρικό υπαρξιακό διακύβευμα που θα καθορίσει αν στον χώρο της Κεντροαριστεράς θα πρωταγωνιστήσει ξανά ή αν θα παραμείνει ένας συμπληρωματικός πόλος.
Το Ιστορικό Βάρος και η Νέα Ταυτότητα: Το Στοίχημα του ΠΑΣΟΚ στη Μεταμνημονιακή Εποχή
Για πολλά χρόνια, το όνομα του ΠΑΣΟΚ ήταν ταυτισμένο με δύο διαμετρικά αντίθετες εικόνες: την Ελλάδα της ευημερίας και της κοινωνικής ανόδου, αλλά και την Ελλάδα της δημοσιονομικής κατάρρευσης και των μνημονίων. Σήμερα, η νέα γενιά στελεχών καλείται να λύσει έναν γρίφο που μοιάζει ακατόρθωτος: να κρατήσει την κληρονομιά των μεταρρυθμίσεων, αποτινάζοντας ταυτόχρονα τη μονομερή ευθύνη για τη χρεοκοπία.
Η Αποτίναξη της Ενοχής: Είναι Εφικτή;
Το ΠΑΣΟΚ δεν χρεοκόπησε απλώς τη χώρα δημοσιονομικά, αλλά και συμβολικά.
Η απάντηση δεν βρίσκεται στην άρνηση, αλλά στην επαναπλαισίωση της ιστορίας. Η στρατηγική του «φταίνε μόνο οι άλλοι» ή “φταίνε και οι άλλοι”΄ δεν λειτούργησε. Αντίθετα, η νέα ηγεσία χρειάζεται να επενδύσει σε μια άλλη αφήγηση.
Η απλή «μετακύλιση» των ευθυνών ή η στατιστική ανάλυση του 2009 συχνά προσκρούει σε έναν τοίχο. Για ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, το ΠΑΣΟΚ δεν χρεοκόπησε απλώς τη χώρα δημοσιονομικά, αλλά και συμβολικά: ήταν ο αρχιτέκτονας του συστήματος της Μεταπολίτευσης, άρα στα μάτια του κόσμου, είναι ο ιδιοκτήτης των παθογενειών του.
Η Ρήξη με το «Βαθύ Κόμμα»
Η αποτίναξη της ενοχής ή να το πούμε και αλλιώς το λεγόμενο “rebranding” περνάει μέσα από το εσωτερικό ξεκαθάρισμα. Όσο στο προσκήνιο παραμένουν πρόσωπα ή πρακτικές (συνδικαλισμός παλαιού τύπου, πελατειακά δίκτυα) που θυμίζουν την εποχή της κατάρρευσης, το αφήγημα θα μοιάζει με «παλιό κρασί σε νέο μπουκάλι».
Η πρόκληση: Μπορεί η νέα γενιά να συγκρουστεί με τα ίδια τα στελέχη που τους έδωσαν το δαχτυλίδι; Χωρίς εσωτερική σύγκρουση, η κάθαρση δεν γίνεται πειστική για τον ψηφοφόρο.
Το Πολιτικό Στοίχημα της Νέας Γενιάς
Για τους τριαντάρηδες και σαραντάρηδες του Κινήματος, το διακύβευμα δεν είναι να πείσουν για το τι έγινε το 2010, αλλά για το τι θα γίνει το 2030. Η νέα γενιά έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: δεν έχει «λερωμένα χέρια».
Το μεγάλο στοίχημα;Να μετατρέψουν το ΠΑΣΟΚ από ένα κόμμα-αναμνήσεων και το κόμμα που έβαλε την χώρα στα μνημόνια σε ένα κόμμα-εργαστήριο λύσεων για τη στεγαστική κρίση, την ενεργειακή διαχείριση-μετάβαση και την εργασιακή αναφάλεια.
Το ερώτημα είναι μπορεί να τα Καταφέρει;Η δυναμική της επιστροφής εξαρτάται από τρεις πυλώνες:
- Θεσμική Σοβαρότητα: Σε μια εποχή τοξικότητας, το ΠΑΣΟΚ πρέπει να ποντάρει στον «ορθολογισμό». Αν καταφέρει να εμφανιστεί ως η σοβαρή εναλλακτική απέναντι στον κυβερνητισμό της ΝΔ και τον κατακερματισμό της υπόλοιπης αντιπολίτευσης, το brand του θα αναβαθμιστεί αυτόματα.
- Προγραμματική Πρόταση: Η κοινωνία δεν πιστεύει πλέον τα «θα». Χρειάζεται κοστολογημένες προτάσεις που να αγγίζουν την καθημερινότητα (ακρίβεια, δημόσια υγεία).
- Πειστικό αφήγημα: Η δικαίωση δεν έρχεται από τα δικαστήρια της ιστορίας, αλλά από την κάλπη. Αν το ΠΑΣΟΚ καταφέρει να εισπράξει τη δυσαρέσκεια των μεσαίων στρωμάτων χωρίς να λαϊκίσει, τότε θα έχει βρει τη λύση σε μία πολύπλοκη εξίσωση.
Τελευταίο αλλά εξίσου σημαντικό: Επιστροφή στην “Ιθάκη” του Πατριωτικού ΠΑΣΟΚ
Για τον μέσο ψηφοφόρο που απομακρύνθηκε, η χρεοκοπία δεν ήταν μόνο οικονομική, αλλά και συναισθηματική. Το μεγάλο παράπονο είναι ότι το ΠΑΣΟΚ αρκετά πριν το ξέσπασμα της κρίσης φάνηκε να μεταλλάσσεται σε ένα κόμμα «τεχνοκρατικής διαχείρισης», χάνοντας τον παλμό του πατριωτικού και λαϊκού κινήματος που ίδρυσε ο Ανδρέας Παπανδρέου.
Αν η νέα γενιά θέλει να κερδίσει αυτό το στοίχημα, πρέπει να κάνει μια τολμηρή αλλαγή στο πλαίσιο του «Πατριωτικού ΠΑΣΟΚ» της σύγχρονης εποχής. Για να γίνει αυτό όμως χρειάζεται να έρθει σε ρήξη με πτέρυγες του ΠΑΣΟΚ που έχουν μία άλλη αντίληψη του στυλ” η θάλασσα δεν έχει σύνορα” κλπ.
ΠΑΣΟΚ και στρατηγικές συμμαχίες
Η σύζευξη του πατριωτικού ΠΑΣΟΚ με τον ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί για πολλούς «πράσινους» ψηφοφόρους ένα αξεπέραστο ηθικό και πολιτικό χάσμα, καθώς οι δύο κόσμοι εδράζονται σε εκ διαμέτρου αντίθετες αντιλήψεις για την εθνική ταυτότητα. Για τον παραδοσιακό οπαδό της Χαριλάου Τρικούπη, που γαλουχήθηκε με τη διεκδικητική γραμμή του Ανδρέα Παπανδρέου, η Συμφωνία των Πρεσπών βιώνεται ως μια ιστορική υποχώρηση που εκχωρεί εθνικό κεφάλαιο, ενώ οι θεωρήσεις περί «θαλασσών χωρίς σύνορα» προσκρούουν στο θεμελιώδες δόγμα της προάσπισης της εδαφικής κυριαρχίας. Αυτό το «πατριωτικό παράπονο» λειτουργεί ως απαγορευτικό για κάθε σενάριο συμπόρευσης, καθώς η βάση του κινήματος αντιλαμβάνεται τον πατριωτισμό όχι ως μια παρωχημένη έννοια, αλλά ως την κόκκινη γραμμή που διαχωρίζει τη σύγχρονη Κεντροαριστερά από έναν εθνομηδενιστικό λόγο που θεωρείται ξένος προς τις ρίζες και την ιστορική αποστολή της παράταξης.
Το ΠΑΣΟΚ δεν χρειάζεται απλώς να «ξεχασεί» τη χρεοκοπία. Τα μνημόνια μπορεί να πέρασαν αλλά το αποτύπωμα και οι πληγές παραμένουν ανοιχτές και θα βρίσκονται στην κοινωνία για πολλά ακόμη χρόνια. Χρειάζεται λοιπόν να αποδείξει ότι έμαθε από αυτήν την περιπέτεια περισσότερα από οποιονδήποτε άλλον. Η νέα γενιά του δεν κουβαλάει τις αμαρτίες του παρελθόντος, αλλά κουβαλάει την ευθύνη της αναγέννησης. Το στοίχημα δεν είναι να σβήσουν το χθες, αλλά να γίνουν η εναλλακτική αξιόπιστη πρόταση για το αύριο. Αν το καταφέρουν, η επιστροφή στην τροχιά εξουσίας δεν θα είναι απλώς μια πιθανότητα, αλλά μία ξεκάθαρη επιλογή.
