Στον εκλογικό νόμο της ενισχυμένης αναλογικής με κλιμακωτό bonus, το ποσοστό που χρειάζεται το πρώτο κόμμα για να πετύχει αυτοδυναμία (151 έδρες) δεν είναι σταθερό. Εξαρτάται από το συνολικό ποσοστό των κομμάτων που μένουν εκτός Βουλής.
Όσο περισσότερα κόμματα μένουν εκτός (μεγαλύτερο ποσοστό «χαμένων» ψήφων), τόσο χαμηλώνει ο πήχης της αυτοδυναμίας. Αντίθετα, όσο περισσότερα κόμματα μπαίνουν στη Βουλή (μικρότερο ποσοστό εκτός Βουλής), τόσο ο πήχης ανεβαίνει.
Ο Γενικός Κανόνας της Αυτοδυναμίας
Ανάλογα με τον αριθμό των κομμάτων που εξασφαλίζουν το όριο του 3%, ο πήχης της αυτοδυναμίας για το πρώτο κόμμα (υποθέτοντας ότι λαμβάνει το μέγιστο bonus των 50 εδρών, το οποίο «κλειδώνει» αν το πρώτο κόμμα είναι κοντά ή πάνω από το 25%) διαμορφώνεται κατά προσέγγιση ως εξής:
- 7κομματική Βουλή: Εάν τα εκτός Βουλής κόμματα συγκεντρώνουν συνολικά περίπου 10% – 12%, ο πήχης της αυτοδυναμίας υποχωρεί κοντά στο 36,4% – 38%.
- 8κομματική Βουλή: Εάν τα εκτός Βουλής κόμματα περιορίζονται συνολικά περίπου στο 6% – 8%, ο πήχης της αυτοδυναμίας ανεβαίνει κοντά στο 39% – 39,5%.
- 9κομματική Βουλή: Εάν σχεδόν όλα τα μικρά κόμματα πιάσουν το 3% και το ποσοστό των εκτός Βουλής πέσει στο 3% – 5%, ο πήχης της αυτοδυναμίας εκτινάσσεται κοντά στο 40% – 40,5%.
Σενάριο A: Η Πολυκομματική Βουλή των 8 Κομμάτων
Σε αυτό το σενάριο, η διάσπαση και η αποδυνάμωση σχηματισμών όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, η Νέα Αριστερά και η ΝΙΚΗ, που μένουν εκτός κοινοβουλίου, προκαλεί διασπορά των ψήφων. Η είσοδος της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ, του σχήματος Τσίπρα, του ΚΚΕ, της Πλεύσης Ελευθερίας, της Ελληνικής Λύσης και του κόμματος Καρυστιανού θεωρείται δεδομένη. Παράλληλα, η Φωνή Λογικής της Αφροδίτης Λατινοπούλου περνάει το κατώφλι του 3%, δημιουργώντας μια Βουλή 8 κομμάτων.
- Η εξίσωση της αυτοδυναμίας: Με 8 κόμματα εντός, η δεξαμενή των «χαμένων» ψήφων (εκτός Βουλής) είναι μικρή. Αυτό σημαίνει ότι οι έδρες μοιράζονται σε πολλούς παίκτες.
- Το αποτέλεσμα: Για να πετύχει αυτοδυναμία η Νέα Δημοκρατία, ο πήχης δυσκολεύει και απαιτείται ένα ποσοστό της τάξης του 39,2% και άνω. Εάν το πιάσει, εξασφαλίζει μια οριακή αυτοδυναμία (περίπου 151-152 έδρες), καθώς η πολυφωνία εντός της Βουλής απορροφά μεγάλο μέρος των διαθέσιμων εδρών.
Σενάριο B: η Βουλή των 7 Κομμάτων (Με Κόμμα Σαμαρά)
Στο δεύτερο σενάριο, η εμφάνιση ενός νέου κόμματος υπό τον Αντώνη Σαμαρά αλλάζει ριζικά το γεωγραφικό ανάγλυφο της συντηρητικού-δεξιού ακροατηρίου. Το σχήμα Σαμαρά και το κόμμα Καρυστιανού μπαίνουν κανονικά στη Βουλή. Ωστόσο, η πίεση που ασκεί το κόμμα Σαμαρά στα δεξιά του, οδηγεί σε μια σκληρή μάχη επιβίωσης, με αποτέλεσμα τόσο η Ελληνική Λύση όσο και η Φωνή Λογικής να συμπιεστούν κάτω από το 3% και να μείνουν εκτός Βουλής (μαζί με ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά και ΝΙΚΗ). Η Βουλή μετατρέπεται σε 7κομματική.
- Η εξίσωση της αυτοδυναμίας: Σε αυτό το σενάριο όπου τα δύο κόμματα που επηρεάζονται από το κόμμα Σαμαρά (Ελληνική Λύση, Φωνή Λογικής,Νίκη) μένουν εκτός καθώς και τα κόμματα όπως: ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Αριστερά,Δημοκράτες- Προοδευτικό κέντρο(Κασσελάκης) Μέρα 25 εκτινάσσει το συνολικό ποσοστό των «χαμένων» ψήφων σε διψήφιο νούμερο (άνω του 10%-11%).
- Το αποτέλεσμα: Ο πήχης της αυτοδυναμίας πέφτει σημαντικά, κοντά στο 36,4% – 38%. Έτσι, η Νέα Δημοκρατία, ακόμη και με χαμηλότερο ποσοστό συγκριτικά με το Σενάριο Α, επωφελείται από τη μεγάλη μάζα των εκτός Βουλής ψήφων και πετυχαίνει μια σαφώς πιο άνετη αυτοδυναμία (περίπου 153-155 έδρες), καθώς το bonus του πρώτου κόμματος ενισχύεται από την απουσία των δύο επιπλέον κομμάτων.
Το τελικό συμπέρασμα είναι σαφές: η επόμενη εκλογική αναμέτρηση εξελίσσεται σε ένα απόλυτο ντέρμπι, όπου όλα είναι «ρευστά» και τίποτα δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο.
Η εξίσωση της αυτοδυναμίας δεν κρίνεται μόνο από τις επιδόσεις του πρώτου κόμματος, αλλά από τις καραμπόλες, τις διασπάσεις και τη σκληρή μάχη επιβίωσης των μικρότερων σχηματισμών στο όριο του 3%. Είτε οδηγηθούμε σε μια πολυκομματική Βουλή που θα υψώσει τον πήχη, είτε σε αποκλεισμούς που θα τον χαμηλώσουν, η τελική έκβαση θα κριθεί στις λεπτομέρειες.
Η μάχη για την κυβερνητική σταθερότητα θα δοθεί κυριολεκτικά μέχρι την τελευταία στιγμή που θα κλείσουν οι κάλπες.
