«Υπάρχουν πόλεμοι που δεν τους ζούμε στο πεδίο της μάχης, αλλά μέσα από τον λογαριασμό του ρεύματος, την αντλία του βενζινάδικου και το καλάθι του σούπερ μάρκετ» επισημαίνει σε άρθρο του στο «Liberal» ο υπουργός Επικρατείας ‘Ακης Σκέρτσος, επιχειρώντας να αναλύσει τις συνέπειες του πολέμου στον Κόλπο στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η μεγαλύτερη διαταραχή στην αγορά πετρελαίου
Στο ερώτημα, «πως θα κρατήσουμε το σπίτι μας ασφαλές απέναντι στον ενεργειακό πόλεμο», ο κ. Σκέρτσος τονίζει ότι προτού απαντήσουμε, πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε το μέγεθος της διαταραχής. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, πρόκειται για τη μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, μόνο τον Αύγουστο, έλειψαν από τις διεθνείς αγορές περισσότερα από 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερήσιας παραγωγής στις χώρες του Κόλπου, κάτι που αντιστοιχεί περίπου στο ένα δέκατο της παγκόσμιας παραγωγής πριν από τον πόλεμο.
Παράλληλα, στο υγροποιημένο φυσικό αέριο, οι εξαγωγές του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων μειώθηκαν μεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου κατά 35 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα έναντι της αντίστοιχης περσινής περιόδου. Δηλαδή, κατά μέσο όρο, έλειψαν από αυτές τις χώρες περίπου 287 εκατομμύρια κυβικά μέτρα καθημερινά, ποσότητα αντίστοιχη με περίπου το 18% της παγκόσμιας παραγωγής LNG την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους.
Οι αυξήσεις στις τιμές περνούν στην οικονομία
Αναφορικά με την επίδραση που έχει όλη αυτή η κατάσταση στις τιμές, ο υπουργός Επικρατείας αναγνωρίζει πως «είναι ήδη μεγάλη». Στις αρχές Σεπτεμβρίου, το Brent βρισκόταν περίπου 45% πάνω από τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ οι διεθνείς τιμές χονδρικής του ντίζελ στις ΗΠΑ είχαν αυξηθεί κατά 94%. Στην ευρωπαϊκή αγορά αερίου, η τιμή είχε φτάσει στα τέλη Ιουλίου κοντά στα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, από περίπου 31 ευρώ πριν από τον πόλεμο, προτού υποχωρήσει στις αρχές Αυγούστου στα 53 ευρώ, παραμένοντας περίπου 70% υψηλότερη. «Πρόκειται για τιμές που δείχνουν καθαρά την ένταση του σοκ» σημειώνει, για να συμπληρώσει πως αυτό το κόστος διαχέεται σε ολόκληρη την οικονομία.
Το μάθημα της ενεργειακής κρίσης του ’70
Ο κ. Σκέρτσος δεν παραλείπει να αναφερθεί στην προηγούμενη μεγάλη ενεργειακή κρίση της δεκαετίας του ’70, η οποία «μας αφήνει ένα δίδαγμα που δεν έχουμε την πολυτέλεια να ξεχάσουμε: τέτοιες αναταράξεις μπορεί να διαρκέσουν πολύ περισσότερο από όσο αρχικά υπολογίζουμε». Όπως υπενθυμίζει, παρότι το εμπάργκο του 1973 των πετρελαιοπαραγωγών χωρών προς τις οικονομίες της δύσης κράτησε λίγους μήνες, ο ευρύτερος κύκλος ανατιμήσεων στις τιμές πετρελαίου έκλεισε με την κατάρρευση των τιμών το 1986, ξεπερνώντας τη δεκαετία.
Συνεπώς, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο «να αντιμετωπίζουμε σήμερα το δεύτερο, και ως προς τη διαταραχή της προσφοράς ακόμη σοβαρότερο, επεισόδιο ενός ευρύτερου ενεργειακού κύκλου», που άνοιξε με τον πόλεμο στην Ουκρανία το 2022.
Επιχειρώντας να απαντήσει στο αν αυτός ο κύκλος θα κρατήσει χρόνια, ο κ. Σκέρτσος ξεκαθαρίζει ότι «δεν το γνωρίζουμε», χαρακτηρίζοντας ωστόσο «ανεύθυνο να σχεδιάζουμε τις πολιτικές στήριξης σαν να είναι βέβαιο ότι τελειώνει σύντομα». Η έκβασή του, συμπληρώνει, θα κριθεί από τη διάρκεια του πολέμου, την αποκατάσταση των ενεργειακών ροών και την ποιότητα των πολιτικών αποφάσεων.
Η θέση της Ελλάδας και το «μαξιλάρι» της οικονομίας
Γι’ αυτό το λόγο, σημειώνει, «οι δημοσιονομικές εφεδρείες της Ελλάδας έχουν μεγάλη σημασία». Από τη μία για να βοηθούν όσους έχουν σήμερα μεγαλύτερη ανάγκη και από την άλλη για να εξακολουθούν να βοηθούν αν ο πόλεμος παραταθεί ή ακολουθήσει ένα νέο σοκ.
Ο κ. Σκέρτσος ξεκαθαρίζει, πάντως, πως η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε καλύτερη θέση χάρη στη δημοσιονομική υπευθυνότητα και την οικονομική ανάπτυξη των προηγούμενων ετών. Αναφέρει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την απόδοση του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου καθώς, στις 2 Οκτωβρίου, ήταν χαμηλότερη από τις αντίστοιχες της Γαλλίας, της Ιταλίας, των ΗΠΑ και της Βρετανίας. «Η εμπιστοσύνη αυτή που έχουμε κατακτήσει στις διεθνείς αγορές περιορίζει το κόστος χρηματοδότησης της ελληνικής οικονομίας και διατηρεί χώρο για στήριξη των πολιτών».
Το δίλημμα των φορολογικών ελαφρύνσεων
Στο σημείο αυτό, ο υπουργός Επικρατείας κάνει ειδική αναφορά στο αίσθημα ευθύνης που πρέπει να διακατέχει τόσο την κυβέρνηση όσο και την αντιπολίτευση. «Όποιος εισηγείται μεγάλες, οριζόντιες και μόνιμες μειώσεις φόρων ή καταργήσεις επιβαρύνσεων οφείλει να εξηγεί το κόστος, τη χρηματοδότηση και τη διάρκειά τους. Και να απαντά τι θα κάνουμε αν η κρίση συνεχιστεί αφού εξαντληθούν τα διαθέσιμα περιθώρια».
Παρά τη δυσμενή διεθνή συγκυρία, καλεί τους πολίτες να μην ξεχνούν ότι «η Ελλάδα είναι μία από τις μόλις 5 χώρες της ΕΕ που χάρη στην ανάπτυξη και την επίτευξη πλεονασμάτων προχωρά σε αυξήσεις μισθών και μειώσεις φόρων». Την ίδια στιγμή, όπως υποστηρίζει, άλλες χώρες της ΕΕ, όπως για παράδειγμα η Γαλλία, αναγκάζονται να σχεδιάζουν περικοπές και πρόσθετους φόρους.
Η Ελλάδα δεν είναι αποκομμένη από τις διεθνείς εξελίξεις
«Δεν κάνουμε τους μάγους ούτε τους τσαρλατάνους, υποσχόμενοι συνταγές δήθεν σωτηρίας που δεν υπάρχουν» υπογραμμίζει ο κ. Σκέρτσος, κατηγορώντας την αντιπολίτευση ότι με τις συνταγές που εισηγείται εξαντλεί τις εφεδρείες και υπονομεύει την εμπιστοσύνη των αγορών προς τη χώρα μας. «Η Ελλάδα δεν είναι γαλατικό χωριό αποκομμένο από το διεθνές περιβάλλον» δηλώνει χαρακτηριστικά και προειδοποιεί πως οι «λάθος επιλογές μπορούν να γκρεμίσουν τις άμυνες που με κόπο χτίσαμε».
Στο τέλος του άρθρου, ο κ. Σκέρτσος καταλήγει στο εξής «ιστορικό δίδαγμα»: να στηρίζουμε τα εισοδήματα διατηρώντας την αντοχή της οικονομίας στον χρόνο. Μόνο έτσι, υποστηρίζει, «θα κρατήσουμε ασφαλές και σταθερό το κοινό μας σπίτι, ακόμη κι αν ο ενεργειακός πόλεμος παραμείνει στην πόρτα μας περισσότερο από όσο ευχόμαστε».
