Σύμφωνα με ανάλυση του Politico, το μήνυμα που κυριάρχησε ανάμεσα στους Ευρωπαίους ηγέτες κατά τη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης στις Βρυξέλλες ήταν ξεκάθαρο: «Δεν υπάρχει πια γυρισμός». Παρότι η έκτακτη συνάντηση πραγματοποιήθηκε ως απάντηση στις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία – απειλές που τελικά είχαν υποχωρήσει μόλις ένα 24ωρο νωρίτερα – η ουσία της συζήτησης αποδείχθηκε πολύ βαθύτερη. Η Ευρώπη, όπως αναγνωρίστηκε σιωπηρά, έχει περάσει ένα ιστορικό σημείο καμπής, αφήνοντας πίσω της τη μεταπολεμική εποχή εξάρτησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Φρίντριχ Μερτς, παρά τις κατά καιρούς διαφωνίες τους, εμφανίστηκαν αυτή τη φορά ευθυγραμμισμένοι, προειδοποιώντας ότι η κρίση στις διατλαντικές σχέσεις ωθεί την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια νέα, πιο σκληρή πραγματικότητα. Σε αυτή τη νέα συνθήκη, η Ένωση καλείται να στηριχθεί στις δικές της δυνάμεις και να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για το μέλλον της. Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία τόνισε ότι «Γνωρίζουμε ότι πρέπει να εργαστούμε ως μια ανεξάρτητη Ευρώπη».
Παρότι η Σύνοδος δεν συνοδεύτηκε από εντάσεις, σκληρές αντιπαραθέσεις ή άμεσες αποφάσεις, ανέδειξε, σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, μια κοινή κατανόηση: ότι η Δύση όπως λειτουργούσε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έχει πλέον εισέλθει σε φάση ριζικής μετάβασης. Η ιδέα της ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας δεν είναι καινούργια, ωστόσο οι απειλές για τη Γροιλανδία λειτούργησαν ως καταλύτης, επιταχύνοντας αποφάσεις και σκέψεις που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητες.
Όπως ανέφερε διπλωμάτης από χώρα της ανατολικής Ευρώπης, «Αυτή η στιγμή σηματοδοτεί έναν Ρουβίκωνα» και πρόσθεσε ότι πρόκειται για μια «θεραπεία-σοκ», καθώς «Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει σε αυτό που ήταν πριν». Η αλλαγή αυτή δεν αφορά έναν μόνο τομέα πολιτικής. Αντιθέτως, όπως επεσήμαναν οι συνομιλητές του Politico, η νέα προσέγγιση πρέπει να αγγίζει τα πάντα: από την άμυνα και την ενέργεια, έως την οικονομία, το εμπόριο και τη στρατηγική αυτονομία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ακόμη και χώρες της ανατολικής πτέρυγας της ΕΕ, που παραδοσιακά στήριζαν απόλυτα το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ λόγω της ρωσικής απειλής, εμφανίζονται πλέον πιο δεκτικές στην ιδέα μιας πιο ανεξάρτητης Ευρώπης. Η Εσθονία, για παράδειγμα, έφτασε στο σημείο να εξετάσει αποστολή στρατευμάτων στη Γροιλανδία, ενώ και η Πολωνία, ιστορικά στενός σύμμαχος της Ουάσινγκτον, δείχνει ανοιχτή ακόμη και στη χρήση ευρωπαϊκών μηχανισμών εμπορικών αντιποίνων. Ο Ντόναλντ Τουσκ ήταν σαφής λέγοντας ότι «Πάντα σεβόμασταν και αποδεχόμασταν την αμερικανική ηγεσία», αλλά υπογράμμισε πως αυτό που απαιτείται πλέον είναι «εμπιστοσύνη και σεβασμός μεταξύ των εταίρων μας εδώ, όχι κυριαρχία και όχι εξαναγκασμός. Αυτό δεν λειτουργεί».
Παράλληλα, χώρες που παραδοσιακά υπερασπίζονταν το ελεύθερο εμπόριο και δίσταζαν να έρθουν σε σύγκρουση με τις ΗΠΑ, όπως η Δανία, η Σουηδία και η Ολλανδία, δείχνουν πλέον διατεθειμένες να σκληρύνουν τη στάση τους. Όπως σημείωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης, «Πρόκειται για μια νέα εποχή, στην οποία δεν θα βασιζόμαστε πλέον σε αυτούς», εκτιμώντας ότι η κρίση της Γροιλανδίας λειτούργησε ως δοκιμασία από την οποία η Ευρώπη «πήρε το μάθημά της».
Ακόμη και η Γερμανία, πυλώνας της διατλαντικής σχέσης για δεκαετίες, φαίνεται να επανεξετάζει τις σταθερές της, με τον Μερτς να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο σκληρότερης εμπορικής απάντησης προς τις ΗΠΑ. Παρότι πολλοί εκτιμούν ότι η ευρωπαϊκή στάση συνέβαλε στο να αναδιπλωθεί ο Τραμπ, όλοι συμφωνούν ότι οι επόμενες αποφάσεις θα είναι πιο δύσκολες και απαιτητικές.
Το βασικό συμπέρασμα, σύμφωνα με το Politico, είναι ότι η Ευρώπη καλείται πλέον να χαράξει τη δική της πορεία. Όπως τόνισε διπλωματική πηγή, «Πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη της δικής μας ατζέντας», με την Ουκρανία, την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία να βρίσκονται στο επίκεντρο. Το ζητούμενο δεν είναι η άρνηση των πάντων, αλλά η μετάβαση σε μια Ευρώπη πιο αυτόνομη, πιο ενωμένη και πιο συνειδητοποιημένη για τον ρόλο της στον κόσμο.
