Τη θέση ότι η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου δεν δημιουργεί νέα δεδομένα εις βάρος της Ελλάδας διατύπωσε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης. Αφορμή στάθηκε η συζήτηση που προκάλεσαν οι δηλώσεις του Δημήτρη Καιρίδη περί πολιτικής ήττας της χώρας. Μιλώντας το πρωί στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ, ο κ. Πλεύρης αναγνώρισε ότι η ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στην Ανατολική Λιβύη προκαλεί προβληματισμό, υποστήριξε όμως ότι η εξέλιξη αυτή δεν μεταβάλλει τα δεδομένα για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
«Προφανώς δεν θέλαμε να κυρωθεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο και κάναμε έναν ολόκληρο αγώνα. Η κύρωσή του, όμως, δημιουργεί συνέπειες για την Ελλάδα; Η απάντηση είναι ότι δεν δημιουργεί συνέπειες», δήλωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός. Αναφερόμενος στη συζήτηση περί πολιτικής ήττας, υπογράμμισε ότι «πολιτική ήττα είναι όταν κάποιος κάνει ενέργειες που έχουν διεθνές αποτέλεσμα», επιχειρώντας να διαχωρίσει τον πολιτικό συμβολισμό της κύρωσης από τις άμεσες επιπτώσεις της για την Ελλάδα.
Η διεθνής απομόνωση της συμφωνίας και τα ενεργειακά
Ο υπουργός επικαλέστηκε τη μη αναγνώριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από κράτη όπως η Ελλάδα, η Κύπρος, η Αίγυπτος και το Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι η στάση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη διπλωματική αντιμετώπιση της συμφωνίας. «Έχουν μια υπογραφή που δεν αναγνωρίζεται από καμία χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν αναγνωρίζεται από την Κύπρο και από την Αίγυπτο, δεν αναγνωρίζεται από το Ισραήλ», σημείωσε.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις προοπτικές έναρξης γεωτρήσεων στην Κρήτη με τη συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών, εκτιμώντας ότι οι εξελίξεις αυτές εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο των ενεργειακών και γεωπολιτικών σχεδιασμών της Ελλάδας. «Για εμάς δεν αλλάζει κάτι. Το βάζουμε, λοιπόν, στην πραγματική του διάσταση», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η κύρωση του μνημονίου δεν δημιουργεί από μόνη της νέα τετελεσμένα σε βάρος της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Η γεωπολιτική μεταβολή στην Ανατολική Λιβύη
Ωστόσο, ο κ. Πλεύρης αναγνώρισε ότι η μεταβολή των ισορροπιών στη Λιβύη αποτελεί λόγο ανησυχίας για την Αθήνα. Όπως εξήγησε, η Δυτική Λιβύη βρισκόταν ήδη υπό ισχυρή τουρκική επιρροή, ενώ η Ανατολική Λιβύη διατηρούσε σχέσεις τόσο με την Ελλάδα όσο και με την Αίγυπτο. «Η Ανατολική πλευρά της Λιβύης, εκεί που ήταν σε μια πιο ισορροπημένη κατάσταση με Αίγυπτο και Ελλάδα, φαίνεται να πηγαίνει προς την πλευρά της Τουρκίας», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η εξέλιξη αυτή απασχολεί την ελληνική κυβέρνηση σε πολλαπλά επίπεδα.
Η επίπτωση στις μεταναστευτικές ροές
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο υπουργός στη σύνδεση των εξελίξεων στη Λιβύη με το μεταναστευτικό, καθώς η συνεργασία με τις λιβυκές αρχές αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τον έλεγχο των ροών. Περιγράφοντας την πορεία των αφίξεων, ανέφερε ότι υπήρξαν περίοδοι κατά τις οποίες η συνεργασία με την Ανατολική Λιβύη ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματική, ιδίως μετά την επίσκεψη του Χαλίφα Χαφτάρ στην Ελλάδα το καλοκαίρι. Όπως είπε, για περίπου ενάμιση μήνα υπήρξε «εξαιρετική συνεργασία» με το υπουργείο Ναυτιλίας και το Λιμενικό Σώμα.
Σύμφωνα με τον υπουργό, από τον Αύγουστο καταγράφηκε αύξηση των μεταναστευτικών ροών, η οποία εντάθηκε τον Οκτώβριο. Ο ίδιος επισήμανε ότι ο Οκτώβριος αποτελεί παραδοσιακά έναν από τους δυσκολότερους μήνες για το μεταναστευτικό, καθώς τα κυκλώματα διακινητών επιχειρούν να αυξήσουν τη δραστηριότητά τους πριν από την έλευση του χειμώνα.
Εργαλειοποίηση ή αδυναμία ελέγχου;
«Δεν υπήρξε η συνεργασία που θέλαμε», ανέφερε ο κ. Πλεύρης, προσθέτοντας ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί πλέον με ιδιαίτερη προσοχή τις εξελίξεις. Όπως εξήγησε, η Αθήνα επιχειρεί να διαπιστώσει εάν η μεταβολή των ροών συνδέεται με σκόπιμη εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού ή εάν οφείλεται σε αδυναμία των λιβυκών αρχών να ελέγξουν τις αναχωρήσεις.
Ως παράδειγμα έφερε την εμφάνιση νέου σημείου αναχώρησης με προορισμό την Κρήτη. Μετά τη μεγάλη αύξηση των αφίξεων στην περιοχή της Ιεράπετρας το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, υπήρξε συνεννόηση και αναπτύχθηκαν σκάφη με στόχο τον περιορισμό των αναχωρήσεων. «Θέλω να είμαι απόλυτα ειλικρινής απέναντί σας», σημείωσε, αναγνωρίζοντας ότι, ακόμη και αν η εικόνα δεν παραπέμπει σε μαζικές αφίξεις, οι ροές παραμένουν αυξημένες, με τις συνολικές αφίξεις να ανέρχονται σε περίπου 20.000 μέσα στους πρώτους δέκα μήνες.
Στο “τραπέζι” έκτακτα και δραστικά μέτρα
Ο υπουργός υποστήριξε ότι η κυβέρνηση προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο περαιτέρω αύξησης των μεταναστευτικών πιέσεων, με τον πρωθυπουργό να έχει ήδη θέσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση το ζήτημα ενεργοποίησης μηχανισμού έκτακτης ανάγκης. «Πέρυσι το καλοκαίρι κάναμε αναστολή ασύλου. Πέρυσι το καλοκαίρι ανεβάσαμε την επιτήρηση. Αντιστοίχως, το 2020 κάναμε τον Έβρο», ανέφερε, παραπέμποντας σε προηγούμενες κυβερνητικές παρεμβάσεις.
«Περιμένουμε τις επόμενες μέρες, που είναι κρίσιμες για το πώς θα λειτουργήσει η Λιβύη, ώστε αν υπάρχει οποιαδήποτε κλιμάκωση σε επίπεδο μεταναστευτικό, να παρθούν και δραστικά μέτρα», πρόσθεσε. Ο κ. Πλεύρης αναφέρθηκε επίσης στις δυσκολίες που προκύπτουν από το γεγονός ότι η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Δυτικής Λιβύης αποτελεί τον βασικό συνομιλητή της Ε.Ε., ενώ η συνεργασία με την Ανατολική Λιβύη είναι πιο σύνθετη, φέρνοντας ως παραδείγματα την Ιταλία και την Αίγυπτο που διατηρούν σχετικούς διαύλους συνεργασίας.
