Η μάχη για τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ απειλεί να υπονομεύσει τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς η Τεχεράνη επιχειρεί να επιβάλει νέους κανόνες στη ναυσιπλοΐα και οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων αναζωπυρώνουν τον φόβο ευρύτερης σύγκρουσης.
Το Πολεμικό Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης προειδοποίησε ότι θα απαντά «αποφασιστικά» σε κάθε πλοίο που ακολουθεί διαδρομή διαφορετική από εκείνες που έχει καθορίσει το Ιράν.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, όλα τα πλοία οφείλουν να επικοινωνούν και να συντονίζονται με τις ιρανικές Αρχές. Οι Φρουροί υποστήριξαν ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί προειδοποιητικές βολές σε πλοία που παρέκκλιναν από τις εγκεκριμένες πορείες.
Νέα επίθεση σε εμπορικό πλοίο
Η προειδοποίηση εκδόθηκε μετά την ανακοίνωση του βρετανικού οργανισμού UKMTO για νέα επίθεση σε πλοίο στην περιοχή.
Λίγες ώρες μετά την πρώτη ιρανική προειδοποίηση, το υπό σημαία Σιγκαπούρης πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Ever Lovely χτυπήθηκε από ιρανικό drone, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο CNN.
Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την επίθεση «ανόητη παραβίαση» της εκεχειρίας, ενώ ο αμερικανικός στρατός απάντησε με πλήγματα εναντίον ιρανικών στρατιωτικών στόχων γύρω από το Στενό.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν στη συνέχεια επιθέσεις κατά αμερικανικών στρατιωτικών θέσεων, οι οποίες δεν έχουν επιβεβαιωθεί από την Ουάσιγκτον. Το Μπαχρέιν γνωστοποίησε επίσης ότι δέχθηκε επίθεση από ιρανικά drones, χωρίς να αποσαφηνίσει τον στόχο.
Η κρίσιμη πρόβλεψη της συμφωνίας
Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν προβλέπει ότι η Τεχεράνη θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων. Από το Στενό του Ορμούζ διακινείται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG.
Ωστόσο, ασαφής όρος προβλέπει ότι το Ιράν και το Ομάν θα συνεργαστούν για τον καθορισμό του μελλοντικού καθεστώτος διαχείρισης της θαλάσσιας οδού, προσφέροντας στην Τεχεράνη επίσημο ρόλο.
Η νεοσύστατη ιρανική Αρχή Στενών του Περσικού Κόλπου ζητά πλέον από τα πλοία να υποβάλλουν ηλεκτρονική αίτηση για τη χορήγηση «Εγγύησης Ασφαλούς Διέλευσης», που θα περιλαμβάνει και ασφαλιστική κάλυψη.
Τρεις ανταγωνιστικές διαδρομές
Στο Στενό έχουν διαμορφωθεί τρεις διαφορετικές πορείες ναυσιπλοΐας: μία νότια μέσω των χωρικών υδάτων του Ομάν, η προπολεμική διαδρομή στο κέντρο και μία βορειότερη, που ελέγχεται από το Ιράν.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα. Εάν ακολουθήσουν μη ιρανική διαδρομή, φοβούνται πιθανή επίθεση. Εάν συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις της Τεχεράνης, κινδυνεύουν να εκτεθούν σε αμερικανικές κυρώσεις, εφόσον η συμφωνία καταρρεύσει.
«Το σημερινό περιβάλλον είναι εξαιρετικά επικίνδυνο», δήλωσε στο CNN ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας ναυτιλιακού κινδύνου Marisks, Δημήτρης Μανιάτης.
Το Ιράν απέσυρε προσωρινά την απαίτηση καταβολής διοδίων, σχεδιάζει όμως να επιβάλει τέλη για ναυτιλιακές υπηρεσίες και νέο περιβαλλοντικό φόρο στα πλοία.
Μετά την επίθεση στο Ever Lovely, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός ανέστειλε την επιχείρηση ασφαλούς απομάκρυνσης περισσότερων από 500 εμπορικών πλοίων με 11.000 ναυτικούς που είχαν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο.
Παρότι οι διελεύσεις έχουν αρχίσει σταδιακά να επαναλαμβάνονται, το κόστος ασφάλισης παραμένει ιδιαίτερα υψηλό και πολλές εταιρείες περιμένουν μια παρατεταμένη περίοδο χωρίς επιθέσεις προτού επιστρέψουν στην περιοχή.
«Υπάρχει μεγάλο χάσμα ανάμεσα σε όσα λένε οι Ηνωμένες Πολιτείες και σε όσα λέει το Ιράν. Βρισκόμαστε σε μια εξαιρετικά χαοτική περίοδο», σημείωσε ο αναλυτής της Kpler, Μάθιου Ράιτ.
