Την ανάγκη για μια νέα διεθνή προσέγγιση στο προσφυγικό ζήτημα ανέδειξε ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, Μπαρχάμ Σαλίχ, παρουσιάζοντας την ετήσια έκθεση Global Trends (Παγκόσμιες Τάσεις). Παρότι ο αριθμός των εκτοπισμένων σε ολόκληρο τον κόσμο κατέγραψε το 2025 την πρώτη μείωση της τελευταίας δεκαετίας, τα επίπεδά του εξακολουθούν να παραμένουν ιδιαίτερα υψηλά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, 5,4 εκατομμύρια άνθρωποι αναγκάστηκαν μέσα στο 2025 να εγκαταλείψουν τις εστίες τους εξαιτίας πολέμων, βίας και διώξεων, αναζητώντας προστασία σε άλλες χώρες.
Συνολικά, ο αριθμός των προσφύγων παγκοσμίως διαμορφώθηκε σε 41,6 εκατομμύρια ανθρώπους, καταγράφοντας μείωση 3%. Σημαντική ήταν η αύξηση των επιστροφών, καθώς 14,7 εκατομμύρια εκτοπισμένοι επέστρεψαν στις πατρίδες τους ή στις περιοχές καταγωγής τους. Από αυτούς, 4,4 εκατομμύρια ήταν πρόσφυγες και 10,3 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένοι, με τις μεγαλύτερες μετακινήσεις να σημειώνονται στο Αφγανιστάν, το Σουδάν και τη Συρία.
Οι επιστροφές έφτασαν στο δεύτερο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 60 χρόνων, όταν και ξεκίνησαν να τηρούνται αρχεία. Παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, η Ύπατη Αρμοστεία επισημαίνει ότι πολλές επιστροφές πραγματοποιήθηκαν υπό πίεση και σε συνθήκες που δεν διασφαλίζουν πλήρως την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι επτά στους δέκα πρόσφυγες παραμένουν σε καθεστώς μακροχρόνιου εκτοπισμού, συχνά για πολλά χρόνια, ζώντας κάτω από το όριο της φτώχειας και εξαρτώμενοι από ανθρωπιστική βοήθεια. Ο Μπαρχάμ Σαλίχ τόνισε ότι, αν και η ανθρωπιστική στήριξη αποτελεί ζωτικής σημασίας εργαλείο διάσωσης, δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμη λύση.
Η Ύπατη Αρμοστεία θέτει φιλόδοξο στόχο για τη μείωση στο μισό του αριθμού των προσφύγων που παραμένουν εγκλωβισμένοι σε παρατεταμένο εκτοπισμό μέσα στην επόμενη δεκαετία.
«Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε ένα μέλλον όπου εκατομμύρια άνθρωποι παραμένουν παγιδευμένοι για δεκαετίες χωρίς προοπτική να ξαναχτίσουν τη ζωή τους», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Σαλίχ, καλώντας τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει συντονισμένη δράση.
Η υπηρεσία του ΟΗΕ απευθύνει έκκληση για την επίλυση των συγκρούσεων, επισημαίνοντας ότι οι εθελούσιες επιστροφές, με ασφάλεια και αξιοπρέπεια, πρέπει να αποτελούν την πρωταρχική λύση
Παράλληλα, θεωρεί βασικό πυλώνα για την επίτευξη του στόχου την η ένταξη των προσφύγων στα εθνικά συστήματα εκπαίδευσης, υγειονομικής περίθαλψης, χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και αγοράς εργασίας, ώστε να μπορούν να παράγουν εισόδημα και να συμβάλλουν στις τοπικές και εθνικές οικονομίες.
Το ζητούμενο είναι να φτάσει το εισόδημα που αποκομίζουν οι ίδιοι οι πρόσφυγες, εξαιρουμένης της ανθρωπιστικής βοήθειας, τουλάχιστον στο εθνικό όριο φτώχειας της χώρας όπου διαμένουν.
Η προσφυγιά σε αριθμούς
- Περισσότεροι από το 70% των προσφύγων και άλλων ανθρώπων που χρειάζονται διεθνή προστασία προέρχονται από το Αφγανιστάν, το Νότιο Σουδάν, το Σουδάν, τη Συρία, την Ουκρανία και τη Βενεζουέλα.
- Οι μεγαλύτερες χώρες υποδοχής προσφύγων και άλλων ανθρώπων που χρειάζονται διεθνή προστασία το 2025 ήταν: Κολομβία (2,8 εκατ.), Γερμανία (2,7 εκατ.), Τουρκία (2,4 εκατ.), Ουγκάντα (1,9 εκατ.), Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν (1,7 εκατ.), Τσαντ (1,5 εκατ.) και Πακιστάν (1,3 εκατ.).
- Συνολικά, σύμφωνα με το Κέντρο Παρακολούθησης Εσωτερικού Εκτοπισμού, 68,6 εκατ. άνθρωποι εκτιμάται ότι ήταν εσωτερικά εκτοπισμένοι λόγω συγκρούσεων ή βίας στο τέλος του 2025, σημειώνοντας μείωση 7% σε σχέση με το τέλος του 2024. Το Σουδάν παρέμεινε η μεγαλύτερη κρίση παγκοσμίως, με 9,1 εκατ. εσωτερικά εκτοπισμένους εντός της χώρας.
- Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2026, οδήγησε σε περίπου 1 εκατ. εσωτερικά εκτοπισμένους στον Λίβανο έως τα μέσα Μαΐου 2026 και 3,2 εκατ. προσωρινά εκτοπισμένους στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έως τα τέλη Μαρτίου 2026.
- Παγκοσμίως, εκτιμάται ότι 4,5 εκατομμύρια ανιθαγενείς καταγράφηκαν στο τέλος του 2025, 3% περισσότεροι από το προηγούμενο έτος.
