Σήμερα, 29 Αυγούστου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη της Αποτομής της Τιμίας Κεφαλής του Ενδόξου Προφήτη και Προδρόμου Ιωάννη του Βαπτιστή, καθώς και του Αγίου Αρκάδιου του Θαυματουργού, Επισκόπου Αρσινόης Κύπρου.
Παράλληλα, τιμώνται η Οσία Θεοδώρα η εν Θεσσαλονίκη και ο Μέγας Βασίλειος ο Μακεδών, Αυτοκράτορας.
Αποτομή της Τιμίας Κεφαλής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου
Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής αποτελεί μία από τις σπουδαιότερες ασκητικές μορφές του Χριστιανισμού και θεωρείται ο τελευταίος και κορυφαίος των Προφητών της Παλαιάς Διαθήκης. Με τη ζωή και το κήρυγμά του συνέδεσε την εποχή του Νόμου με την εποχή της Χάριτος, προετοιμάζοντας τον λαό για την έλευση του Ιησού Χριστού.
Ήταν γιος του ιερέα Ζαχαρία και της Ελισάβετ, συγγενούς της Παναγίας. Και οι δύο γονείς του ήταν προχωρημένης ηλικίας όταν γεννήθηκε ο Ιωάννης, ενώ την έλευση του παιδιού είχε προαναγγείλει στον Ζαχαρία ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, περίπου έξι μήνες πριν από τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου.
Η αποστολή του Ιωάννη είχε προφητευθεί αιώνες πριν από τη γέννησή του. Στον προφήτη Ησαΐα αποδίδεται η χαρακτηριστική προφητεία: «Φωνή βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου», η οποία αναφέρεται στην προετοιμασία του δρόμου για την έλευση του Κυρίου.
Ανάλογες αναφορές συναντώνται και στον προφήτη Μαλαχία, ο οποίος παρουσιάζει τον Πρόδρομο ως αγγελιοφόρο που θα προετοιμάσει την οδό του Κυρίου. Ο ίδιος προφήτης αναφέρεται και στην έλευση του «Ηλία», προφητεία που, σύμφωνα με την εκκλησιαστική ερμηνεία, δεν αφορά μετενσάρκωση του προφήτη Ηλία, αλλά την εμφάνιση του Ιωάννη με το ίδιο ασκητικό πνεύμα, το ίδιο θάρρος και την ίδια δύναμη.
Στην Καινή Διαθήκη, ο πατέρας του Ιωάννη, Ζαχαρίας, φωτισμένος από το Άγιο Πνεύμα, προφητεύει για το παιδί του: «Καὶ σύ, παιδίον, προφήτης Ὑψίστου κληθήσῃ, προπορεύσῃ γὰρ πρὸ προσώπου Κυρίου».
Όταν ενηλικιώθηκε, ο Ιωάννης αποσύρθηκε στην έρημο, αφιερώνοντας τη ζωή του στην προσευχή, την άσκηση και την πνευματική προετοιμασία. Φορούσε ένδυμα από τρίχες καμήλου και δερμάτινη ζώνη και τρεφόταν λιτά με ό,τι του προσέφερε η έρημος.
Γύρω στο έτος 29 μ.Χ. εμφανίστηκε στον Ιορδάνη ποταμό και άρχισε να κηρύττει τη μετάνοια. Το βασικό μήνυμα του κηρύγματός του ήταν: «Μετανοεῖτε, ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν».
Ο Ιωάννης βάπτιζε όσους προσέρχονταν με ειλικρινή μετάνοια και προετοίμαζε τον λαό για την έλευση του Χριστού. Παράλληλα, ξεκαθάριζε ότι ο ίδιος δεν ήταν ο Μεσσίας, αλλά εκείνος που θα ερχόταν πριν από Αυτόν: «Ὁ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἰσχυρότερός μου ἐστίν».
Ο ίδιος αξιώθηκε να βαπτίσει τον Ιησού στον Ιορδάνη και να γίνει μάρτυρας της φανέρωσης της Αγίας Τριάδας.
Ο έλεγχος του Ηρώδη και το μαρτύριο
Ο Ιωάννης δεν περιορίστηκε σε ένα γενικό κήρυγμα μετάνοιας. Με παρρησία έλεγχε τις αδικίες και την ανηθικότητα της εποχής του, ακόμη και όταν αυτές αφορούσαν ισχυρούς άρχοντες.
Μεταξύ εκείνων που επέκρινε ήταν ο Ηρώδης Αντίπας, τον οποίο ο Ιωάννης έλεγξε για τον γάμο του με την Ηρωδιάδα, σύζυγο του αδελφού του. Η Ηρωδιάδα τον μίσησε και επιδίωξε τον θάνατό του, ενώ ο Ηρώδης, παρά τον φόβο του απέναντι στον λαό που αγαπούσε τον Πρόδρομο, διέταξε τελικά τη φυλάκισή του.
Η ευκαιρία για την εκτέλεση του Ιωάννη παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια ενός συμποσίου για τα γενέθλια του Ηρώδη. Η κόρη της Ηρωδιάδας, η Σαλώμη, χόρεψε μπροστά στους καλεσμένους και ο Ηρώδης, ενθουσιασμένος, της υποσχέθηκε ότι θα της προσφέρει ό,τι ζητήσει.
Ύστερα από παρότρυνση της μητέρας της, η Σαλώμη ζήτησε την κεφαλή του Ιωάννη επί πίνακι. Ο Ηρώδης, δεσμευμένος από τον όρκο του και εκτεθειμένος μπροστά στους καλεσμένους του, διέταξε τον αποκεφαλισμό του Προδρόμου.
Οι μαθητές του παρέλαβαν το σώμα του και το ενταφίασαν, ενώ στη συνέχεια ενημέρωσαν τον Χριστό για τον θάνατό του.
Η ημέρα της Αποτομής της Τιμίας Κεφαλής του Ιωάννη του Προδρόμου αποτελεί ημέρα πένθους για την Ορθόδοξη Εκκλησία και συνοδεύεται από αυστηρή νηστεία.
Άγιος Αρκάδιος ο Θαυματουργός, Επίσκοπος Αρσινόης Κύπρου
Την ίδια ημέρα τιμάται και η μνήμη του Αγίου Αρκάδιου του Θαυματουργού, Επισκόπου Αρσινόης στην Κύπρο.
Ο Άγιος Αρκάδιος έζησε στα τέλη του 4ου και στις αρχές του 5ου αιώνα και συγκαταλέγεται στους σημαντικούς Κυπρίους Αγίους. Πληροφορίες για τη ζωή και τη δράση του διασώζονται, μεταξύ άλλων, μέσα από το εγκώμιο που συνέγραψε ο Άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος.
Καταγόταν από τη Μελάνδρα της Πάφου και ήταν γιος του Μιχαήλ και της Άννας, μιας εύπορης και ιδιαίτερα ευσεβούς οικογένειας. Αδελφός του ήταν ο Άγιος Θεοσέβιος ο Αρσινοΐτης, ο οποίος επίσης αφιέρωσε τη ζωή του στον Χριστό.
Λόγω της οικονομικής άνεσης της οικογένειάς του, ο Αρκάδιος στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη για ανώτερες σπουδές. Εκεί, παρά τις κοσμικές προκλήσεις, επέλεξε έναν αυστηρό τρόπο ζωής, με νηστεία, προσευχή και μελέτη των Αγίων Γραφών.
Μετά την επιστροφή του στην Κύπρο, διακρίθηκε για την αρετή, την πνευματική του ζωή και τους ασκητικούς του αγώνες. Όταν εκοιμήθη ο τότε Επίσκοπος Αρσινόης Νίκων, κλήρος και λαός τον επέλεξαν ομόφωνα ως διάδοχό του.
Ο Άγιος Αρκάδιος ανέλαβε την ποιμαντική ευθύνη της περιοχής σε μια περίοδο κατά την οποία η ειδωλολατρία δεν είχε ακόμη εξαφανιστεί και οι αιρέσεις προκαλούσαν σύγχυση στους πιστούς. Με την πνευματική του καθοδήγηση και το ορθόδοξο φρόνημά του ενίσχυσε την Εκκλησία και το ποίμνιό του.
Η παράδοση τον αποκαλεί «Θαυματουργό», καθώς του αποδίδεται, με τη χάρη του Θεού, η επιτέλεση θαυμάτων και η θεραπεία ασθενειών.
Αφού ποίμανε με αφοσίωση και δικαιοσύνη την Επισκοπή Αρσινόης, εκοιμήθη ειρηνικά.
Ποιοι τιμώνται σήμερα
Στις 29 Αυγούστου η Εκκλησία τιμά:
Την Αποτομή της Τιμίας Κεφαλής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου
Τον Άγιο Αρκάδιο τον Θαυματουργό, Επίσκοπο Αρσινόης Κύπρου
Την Οσία Θεοδώρα την εν Θεσσαλονίκη
Τον Μέγα Βασίλειο τον Μακεδόνα, Αυτοκράτορα
Η σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη ιδιαίτερα στη μνήμη του Ιωάννη του Προδρόμου και χαρακτηρίζεται από πένθος και αυστηρή νηστεία.
