Τη σημασία η Ουκρανία να βρίσκεται «σε θέση ισχύος» υπογράμμισε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, παρουσιάζοντας την πρόταση της Κομισιόν για δάνειο στήριξης ύψους 90 δισ. ευρώ για τα έτη 2026 και 2027.
Όπως δήλωσε, «με αυτήν τη στήριξη, διασφαλίζουμε ότι η Ουκρανία μπορεί αφενός να ενισχύσει την άμυνά της στο πεδίο της μάχης και να ενισχύσει τις αμυντικές της δυνατότητες – δηλαδή, τις στρατιωτικές της ανάγκες – και αφετέρου να διατηρήσει σε λειτουργία το κράτος και τις βασικές υπηρεσίες». Παράλληλα, τόνισε ότι η πρόταση επιβεβαιώνει τη σταθερή και αμετακίνητη δέσμευση της Ευρώπης απέναντι στην ασφάλεια, την άμυνα και το μέλλον της Ουκρανίας.
Με αφορμή τη συμπλήρωση τεσσάρων ετών από την έναρξη του πολέμου, η Φον Ντερ Λάιεν εκτίμησε πως «σήμερα η Ρωσία δεν δείχνει κανένα σημάδι υποχώρησης και μεταμέλειας, ούτε καμία πρόθεση επιδίωξης της ειρήνης».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε δέσμη τριών νομοθετικών προτάσεων για την εξασφάλιση του δανείου των 90 δισ. ευρώ, όπως είχε αποφασιστεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου. Το πακέτο περιλαμβάνει:
– νέα πρόταση για τη δημιουργία του δανείου στήριξης προς την Ουκρανία,
– τροποποίηση του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία, του μακροοικονομικού πακέτου ύψους 50 δισ. ευρώ για την περίοδο 2024-2027,
– τροποποίηση του κανονισμού του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, ώστε το δάνειο να μπορεί να καλυφθεί από το περιθώριο του προϋπολογισμού της ΕΕ.
Η συμφωνία προέκυψε στο πλαίσιο «ενισχυμένης συνεργασίας» 24 κρατών-μελών, καθώς Ουγγαρία, Σλοβακία και Τσεχία δεν συμμετέχουν, χωρίς ωστόσο να εμποδίζουν την αναγκαία τροποποίηση του ΠΔΠ.
Παράλληλα, η ΕΕ διατηρεί το δικαίωμα να αξιοποιήσει τα ακινητοποιημένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για την αποπληρωμή του δανείου, καθώς η Ουκρανία προβλέπεται να αρχίσει την αποπληρωμή μόνο αφού η Ρωσία καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις. Σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής, ο κοινοτικός προϋπολογισμός θα λειτουργήσει ως μηχανισμός ασφαλείας.
Το δάνειο των 90 δισ. ευρώ θα κατανέμεται ως εξής: περίπου 60 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν στη στρατιωτική βοήθεια και 30 δισ. ευρώ θα δοθούν ως γενική δημοσιονομική στήριξη.
Για το σκέλος της άμυνας, η πρόεδρος της Επιτροπής εξήγησε ότι ο μηχανισμός θα λειτουργήσει αντίστοιχα με το «SAFE», δίνοντας έμφαση στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Όπως ανέφερε, «τα κεφάλαια θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά εξοπλισμού κυρίως από την Ουκρανία, από την ΕΕ και από τους εταίρους μας στον ΕΟΧ/ΕΖΕΣ», με τη δυνατότητα προμήθειας και από τρίτες χώρες, εφόσον χρειαστεί.
Όσον αφορά τα 30 δισ. ευρώ της δημοσιονομικής στήριξης, σημείωσε ότι «θα βοηθήσει την Ουκρανία να προχωρήσει με τις μεταρρυθμίσεις της, να εκσυγχρονίσει τη χώρα και να την φέρει πιο κοντά στην ένταξή της στην ΕΕ».
Στόχος της Κομισιόν είναι η επίτευξη συμφωνίας με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ εντός του πρώτου εξαμήνου του έτους, ώστε οι πρώτες εκταμιεύσεις να πραγματοποιηθούν στις αρχές της άνοιξης.
Υπενθυμίζεται ότι το πακέτο των 90 δισ. ευρώ καλύπτει περίπου τα δύο τρίτα των χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας για την επόμενη διετία, σύμφωνα με το ΔΝΤ, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνεχή στήριξη και από άλλους διεθνείς εταίρους, στο πλαίσιο και των δεσμεύσεων της G7.
Τέλος, σημειώνεται ότι από την έναρξη του πολέμου η ΕΕ και τα κράτη-μέλη της έχουν προσφέρει συνολική στήριξη 193,3 δισ. ευρώ στην Ουκρανία και τους πολίτες της, συμπεριλαμβανομένων 3,7 δισ. ευρώ από έσοδα ακινητοποιημένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, ποσό που υπερβαίνει κάθε άλλη διεθνή συνεισφορά.
