Για τον σχεδιασμό της Αθήνας με στόχο την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος των Ενόπλων Δυνάμεων, τις εξοπλιστικές προτεραιότητες στο πλαίσιο και της “Ατζέντας 2030”, τη μετάβαση στο πολυχωρικό πεδίο επιχειρήσεων, τη σημασία της τεχνητής νοημοσύνης και της Κυβερνοάμυνας, μίλησε, μεταξύ άλλων, ο υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας Νίκος Δένδιας σε σημερινή του συνέντευξη στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» και στον δημοσιογράφο Μαρίνο Γκασιάμη.
Παράλληλα αναφέρθηκε στις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, στις τουρκικές διεκδικήσεις μέσω του ιδεολογήματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», αλλά και στις προκλήσεις που ενδέχεται να προκύψουν από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.
Απαντώντας στο ερώτημα εάν η κύρωση του τουρκολιβυκού συμφώνου από τη Βεγγάζη δημιουργεί νέα δεδομένα, ο Νίκος Δένδιας ξεκαθαρίζει ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν μεταβάλλει το νομικό καθεστώς του μνημονίου, ούτε μπορεί να του προσδώσει νομιμότητα.
Όπως τονίζει, «δεν προσδίδει νομιμότητα στο αποκαλούμενο “τουρκολιβυκό μνημόνιο”», καθώς εξακολουθεί να διατηρεί τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του, αντιβαίνοντας στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και στη γεωγραφική και νομική πραγματικότητα της Μεσογείου.
Ο υπουργός επισημαίνει ότι η εξέλιξη αυτή αποτελεί ακόμη μία απόδειξη της τουρκικής μεθόδευσης, εκφράζοντας την ανησυχία του για τις ευρύτερες επιπτώσεις που μπορεί να έχει η ενίσχυση της επιρροής της ‘Αγκυρας στην περιοχή της Βεγγάζης. Ειδικότερα, υπογραμμίζει ότι πρέπει να προβληματίσει η διείσδυση της Τουρκίας στην περιοχή, τόσο ως προς την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο όσο και ως προς πιθανές συνέπειες σε άλλα ζητήματα, μεταξύ των οποίων και οι μεταναστευτικές ροές.
Στον αντίποδα της συγκεκριμένης συμφωνίας, ο υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας αναφέρεται στη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου, την οποία είχε υπογράψει ο ίδιος κατά τη θητεία του στο υπουργείο Εξωτερικών.
Τη χαρακτηρίζει «έμπρακτη εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας» και «πολύτιμο κεκτημένο για την Πατρίδα μας και την Ανατολική Μεσόγειο», αντιπαραβάλλοντάς την με τον γεωγραφικό και νομικό παραλογισμό του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Στο ερώτηση για την επικείμενη έναρξη των ερευνών που αφορούν την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, καθώς και για το ενδεχόμενο νέας κρίσης με την ‘Αγκυρα και την ύπαρξη στρατιωτικής ετοιμότητας για την προστασία των ερευνητικών πλοίων, ο υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας υπογράμμισε οτι «το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου δεν υπάγεται στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής ‘Αμυνας», προσθέτοντας ότι ελπίζει να μη χρειαστεί να απασχολήσει το υπουργείο στη συνέχεια.
Εξαίρεση αποτελεί, όπως εξηγεί, η διαδικασία έκδοσης NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, κατόπιν εισήγησης της Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ).
Ερωτηθείς εάν η προώθηση του επίμαχου τουρκικού νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα» σηματοδοτεί το τέλος των «ήρεμων νερών», ο κ. Δένδιας εκφράζει την ανησυχία του για τη διαρκή διεύρυνση της τουρκικής ατζέντας των παράνομων απαιτήσεων. Χαρακτηρίζει, μάλιστα, το ιδεολόγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» μια προσέγγιση που συναγωνίζεται «σε νομικό και γεωγραφικό παραλογισμό το τουρκολιβυκό μνημόνιο».
Την ίδια στιγμή επισημαίνει ότι η εσωτερική νομοθεσία μιας χώρας δεν μπορεί να δημιουργήσει μια πραγματικότητα αντίθετη προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Ωστόσο, χαρακτηρίζει την τουρκική προσέγγιση πρόκληση προς τη διεθνή κοινότητα και την κοινή λογική, καθώς, όπως εξηγεί, επιχειρεί να εμφανίσει ελληνικά νησιά και θαλάσσιες ζώνες ως περιοχές τουρκικών διεκδικήσεων, με την προσδοκία ότι θα μπορούσε να επιβληθεί η αποδοχή τους.
Στο σημείο αυτό διατυπώνει με σαφήνεια την ελληνική θέση, υπογραμμίζοντας ότι «Η Ελλάδα είναι αδύνατον να αποδεχθεί ακρωτηριασμό εθνικής κυριαρχίας και απεμπόληση κυριαρχικών δικαιωμάτων». Συνδέει, παράλληλα, τη συγκεκριμένη θέση με τη μεταρρύθμιση «Ατζέντα 2030», εξηγώντας ότι ένας από τους λόγους για τους οποίους προχώρησε η συγκεκριμένη προσπάθεια ήταν η ανάγκη να μπορεί η χώρα να αντιμετωπίζει κάθε πρόκληση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην αποτρεπτική ισχύ των Ενόπλων Δυνάμεων, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «Ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις σημαίνει αξιόπιστη αποτροπή», η οποία επιτρέπει στην Ελλάδα να διαθέτει αυτοπεποίθηση και να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις με αποφασιστικότητα.
Ερωτηθείς σχετικά για την πορεία υλοποίησης της «Ασπίδας του Αχιλλέα», του αντιαεροπορικού και αντι-drone θόλου, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτός θα ενσωματωθεί στη νέα Διοίκηση Μη Επανδρωμένων Συστημάτων, ο κ. Δένδιας ανέφερε ότι η «Ασπίδα του Αχιλλέα», μέρος των οπλικών συστημάτων της οποίας παρουσιάστηκε στους πολίτες κατά την παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη, βρίσκεται ήδη στο στάδιο της υλοποίησης. Εξηγεί ότι πρόκειται για μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική οπλικών συστημάτων, η οποία δημιουργεί επάλληλους θόλους προστασίας πάνω από την ελληνική επικράτεια, με ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου.
Ως προς το χρονοδιάγραμμα, αναφέρει ότι η πλήρης επιχειρησιακή ετοιμότητα αναμένεται να επιτευχθεί εντός 34 μηνών, με σταδιακή παράδοση των επιμέρους συστημάτων.
Ο υπουργός επιμένει ότι η ουσία του εγχειρήματος δεν βρίσκεται στην απόκτηση μεμονωμένων οπλικών συστημάτων, αλλά στη συνολική αρχιτεκτονική που τα συνδέει. Όπως χαρακτηριστικά υπογραμμίζει, «Σημαντικότερο από κάθε μεμονωμένο σύστημα είναι η αρχιτεκτονική του θόλου». Στην ίδια κατεύθυνση, ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στην απόκτηση τεχνογνωσίας, επισημαίνοντας ότι η ελληνική αμυντική βιομηχανία θα συμμετέχει σε ποσοστό τουλάχιστον 25%.
Περιγράφοντας τη φιλοσοφία του προγράμματος, τονίζει ότι «Η “Ασπίδα του Αχιλλέα” δεν είναι ένα ακόμη όπλο που αγοράζουμε από το ράφι, αλλά ένα δικτυοκεντρικό πλέγμα που διασυνδέει τα νέα συστήματα με όσα ήδη διαθέτουμε».
Στη συνέχεια παρουσιάζει τις επιμέρους ζώνες του συστήματος. Ειδικότερα, εξηγεί ότι στην εξωτερική ζώνη βρίσκεται το David’s Sling, το οποίο προορίζεται για την αναχαίτιση τακτικών βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων Κρουζ μεγάλου βεληνεκούς. Στη μεσαία ζώνη βρίσκεται το Barak MX, ενώ στη μικρή και μέση ζώνη το Spyder, με τα δύο τελευταία συστήματα να προορίζονται για την αντικατάσταση παλαιότερων συστημάτων.
Καθοριστική, σύμφωνα με τον υπουργό, είναι η συμβολή των προηγμένων ραντάρ, ενώ ιδιαίτερη αναφορά κάνει στο εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου, το οποίο αποτελεί τον κεντρικό συντονιστικό μηχανισμό ολόκληρης της αρχιτεκτονικής. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «”εγκέφαλος” του συνόλου είναι το εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου».
Εξηγεί ότι μέσω αυτού θα διασυνδέονται τα υφιστάμενα Patriot, τα μαχητικά αεροσκάφη, οι ναυτικές μονάδες, οι αισθητήρες και των τριών Κλάδων, φτάνοντας μέχρι και τη διόπτρα στο κράνος του οπλίτη.
Παράλληλα περιγράφει τη συγκεκριμένη διασύνδεση ως τη μεγάλη αλλαγή που επιχειρείται στις Ένοπλες Δυνάμεις. Όπως σημειώνει, «Η χώρα περνά από την παλαιότερη λειτουργία C4I στο C5ISRT», δηλαδή σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα Διοίκησης, Ελέγχου, Επικοινωνιών, Υπολογιστών, Κυβερνοχώρου, Πληροφοριών, Επιτήρησης, Αναγνώρισης και Στοχοποίησης.
Αναλύοντας περαιτέρω τη λειτουργία της νέας πλατφόρμας, επισημαίνει ότι αυτή θα συγκεντρώνει την εικόνα από το σύνολο των αισθητήρων που διαθέτει η χώρα, θα την επεξεργάζεται, θα την προτεραιοποιεί, θα προτείνει την κατάλληλη αντιμετώπιση και θα προβαίνει σε στοχοποίηση. Με τον τρόπο αυτό, όπως εξηγεί, οι Ένοπλες Δυνάμεις παύουν να λειτουργούν ως ένα απλό σύνολο προσωπικού και οπλικών συστημάτων και μετατρέπονται σε έναν ενιαίο οργανισμό, ικανό να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απειλές. Αναγνωρίζει, πάντως, ότι για την ολοκλήρωση αυτής της μετάβασης απαιτείται χρόνος.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στο αντι-drone σκέλος της «Ασπίδας του Αχιλλέα», τονίζοντας τον θεμελιώδη ρόλο που διαδραματίζουν τα εγχώρια συστήματα, πέρα από τις τεχνολογίες μη κινητικής αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροχημάτων. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει το «Κένταυρος», το οποίο αποτελεί προϊόν συνεργασίας του ΕΛΚΑΚ με την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία και επιχειρεί ήδη στις φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού. Παράλληλα, γνωστοποιεί ότι φορητά αντι-drone συστήματα ελληνικής κατασκευής εισέρχονται σε μαζική παραγωγή.
Στη συνέχεια, αναφερθείς στην πρόσφατη επίσκεψή του στη Βοστώνη και στην υπογραφή μνημονίου συνεργασίας του ΕΛΚΑΚ με το MIT Sea Grant Program στον τομέα της θαλάσσιας ρομποτικής και απαντώντας στο ερώτημα πότε αναμένεται να υπάρξουν τα πρώτα απτά αποτελέσματα της συνεργασίας, τα οποία θα ενισχύσουν τις επιχειρησιακές δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού, τόνισε ότι η υπογραφή του MoU για τη στρατηγική συνεργασία αποτελεί το επόμενο βήμα μιας προσπάθειας που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια, αρχικά με εκπαιδευτικό προσανατολισμό.
Όπως διευκρινίζει, η συνεργασία δεν ξεκινά από το μηδέν, καθώς τον περασμένο Ιούνιο καθηγητές και ερευνητές του MIT είχαν εκπαιδεύσει μαθητές της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων και μέλη της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας στη θαλάσσια ρομποτική και στα αυτόνομα συστήματα.
Η εκπαίδευση, όπως σημειώνει, συνδύασε τη θεωρητική κατάρτιση με την πρακτική εξάσκηση και τις δοκιμές στη θάλασσα, δημιουργώντας τη βάση για τη μόνιμη συνεργασία που επισφραγίστηκε στη Βοστώνη.
Αναφερόμενος ειδικότερα στο Πολεμικό Ναυτικό, ο υπουργός επισημαίνει ότι, πέρα από την εκπαιδευτική συνεργασία, έχουν ήδη ολοκληρωθεί επιτυχημένες δοκιμές με το μη επανδρωμένο σκάφος τύπου Corsair της εταιρείας Saronic, το οποίο χρησιμοποιείται και από το Ναυτικό των ΗΠΑ. Όπως αναφέρει , έχει υποβληθεί αίτημα προμήθειας μέσω διακρατικής συμφωνίας, με στόχο την απόκτηση σημαντικού αριθμού σκαφών.
Παράλληλα, υπενθύμισε ότι το ΚΥΣΕΑ έχει εγκρίνει την απόκτηση υποβρύχιων οχημάτων ειδικών επιχειρήσεων, διευκρινίζοντας ότι οκτώ από αυτά θα κατασκευαστούν στον Σκαραμαγκά.
Πέρα από τις συγκεκριμένες προμήθειες, ο Νίκος Δένδιας θέτει ως κεντρικό στόχο την ανάπτυξη εγχώριας παραγωγικής και σχεδιαστικής ικανότητας, ώστε η χώρα να μην περιορίζεται στην αγορά έτοιμων συστημάτων. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει, «Να μην περιοριστούμε στα συστήματα που θα αποκτήσουμε, αλλά να αναπτύξουμε την ικανότητα να σχεδιάζουμε και να παράγουμε».
Καταλήγοντας, θέτει ως σαφή στόχο το 2030, υπογραμμίζοντας ότι «Ο στόχος είναι ξεκάθαρος: μέχρι το 2030 να είμαστε πρωτοπόροι στην Ευρώπη στην ανάπτυξη αυτόνομων πλατφορμών».
Στο θέμα της επικαιροποίησης του Μακροπρόθεσμου Προγραμματισμού Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ), διευκρινίζει ότι ο Μακροπρόθεσμος Προγραμματισμός Αμυντικών Εξοπλισμών αποτελεί ένα πρόγραμμα που επικαιροποιείται ανάλογα με τις ανάγκες. Σπεύδει, ωστόσο, να επισημάνει ότι η διαδικασία αυτή δεν συνιστά μια απλή αριθμητική προσαρμογή, αλλά αντανακλά τις πραγματικές προτεραιότητες των Ενόπλων Δυνάμεων, με βάση τα σύγχρονα δεδομένα και τις ταχύτατες τεχνολογικές εξελίξεις.
Ως πρώτο παράγοντα που επηρεάζει τον σχεδιασμό αναδεικνύει τα διδάγματα των σύγχρονων πολεμικών συγκρούσεων. Αναφερόμενος στον Καύκασο, στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και σε άλλες περιφερειακές συγκρούσεις, σημειώνει ότι έχει αποδειχθεί πως μέσα χαμηλού κόστους μπορούν να προκαλέσουν ζημιές δισεκατομμυρίων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στα drones, στα σμήνη και στα υποβρύχια μη επανδρωμένα συστήματα, τα οποία, όπως αναφέρει, αποτελούν πλέον την αιχμή των σύγχρονων επιχειρήσεων.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι το πεδίο της μάχης μετατρέπεται σε ένα διακλαδικό και πολυχωρικό περιβάλλον, στο οποίο ενσωματώνονται το διάστημα, ο κυβερνοχώρος και το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Σημειώνει, επίσης, ότι η τεχνητή νοημοσύνη και τα αυτόνομα συστήματα μεταβάλλουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και διεξάγονται οι επιχειρήσεις.
Περνώντας στις συγκεκριμένες αλλαγές του νέου προγραμματισμού, παρουσιάζει ως πρώτο άξονα τη στενή σύνδεση των εξοπλισμών με τη νέα Δομή Δυνάμεων. Ειδικότερα, αναφέρεται στις μεταβολές της Γ΄ φάσης, με την κατάργηση 56 μονάδων και 126 δομών των Ενόπλων Δυνάμεων, οι οποίες, όπως εξηγεί, εξοικονομούν 530 εκατομμύρια ευρώ σε βάθος πενταετίας. Προσθέτει ότι επιπλέον 600 εκατομμύρια ευρώ εξοικονομούνται από υλικό μειωμένης επιχειρησιακής αξίας.
Ο υπουργός εξήρε τη σημασία της εξοικονόμησης πόρων, συγκρίνει το ετήσιο κόστος λειτουργίας μιας φρεγάτας FDI, το οποίο ανέρχεται περίπου στα 2 εκατομμύρια ευρώ, με το αντίστοιχο κόστος μιας παλαιάς φρεγάτας που αποσύρεται, το οποίο φτάνει τα 7,3 εκατομμύρια ευρώ. Όπως τονίζει, πρόθεση του υπουργείου είναι οι εξοικονομήσεις να ανακατανεμηθούν εκεί όπου υπάρχουν ανάγκες, με ιδιαίτερη έμφαση στις αμοιβές του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων.
Ως δεύτερο άξονα παρουσιάζει την ανάπτυξη της αρχιτεκτονικής των Ενόπλων Δυνάμεων στο διάστημα. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται γεωστατικός δορυφόρος στρατιωτικών προδιαγραφών, τρεις δορυφόροι μέσης τροχιάς μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος IRIS, καθώς και δορυφόροι ραντάρ σε συνεργασία με την Πολωνία.
Ο υπουργός υπογραμμίζει ότι πρόκειται για μια ιστορική αλλαγή στις δυνατότητες της χώρας, καθώς, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «Για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας μας, θα διαθέτουμε ικανότητα διαστημικής παρουσίας», με εθνικό έλεγχο των επικοινωνιών και αστερισμό φωτογραφικών μικροδορυφόρων. Στο ίδιο πλαίσιο, γνωστοποιεί ότι η Διοίκηση Διαστήματος πρόκειται να εγκαινιαστεί εντός Δεκεμβρίου.
Τρίτος άξονας είναι η προτεραιοποίηση συγκεκριμένων εξοπλιστικών προγραμμάτων, με πρώτη την «Ασπίδα του Αχιλλέα». Ακολουθούν τα μαχητικά F-35, τα πρώτα από τα οποία αναμένεται να παραδοθούν το 2028 μαζί με τα πλέον σύγχρονα όπλα, καθώς και η αναβάθμιση 83 μαχητικών F-16 σε επίπεδο Viper.
Σε ό,τι αφορά τον εκσυγχρονισμό του Πολεμικού Ναυτικού, ο κ. Δένδιας αναφέρεται στην παραλαβή δύο επιπλέον φρεγατών FDI εντός του 2026, στην αρχική απόκτηση δύο φρεγατών FREMM τύπου Bergamini και στον προγραμματισμό για δύο ακόμη. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης η απόκτηση 2+2 ναρκοθηρευτικών και η αναβάθμιση των φρεγατών MEKO.
Παράλληλα, στα εξοπλιστικά προγράμματα εντάσσονται τα μεταγωγικά αεροσκάφη C-390, πύραυλοι για τα ελικόπτερα Apache, επιπλέον συστήματα V-BAT και HERON, καθώς και υποβρύχιες πλατφόρμες.
Ως τέταρτο και καθοριστικό άξονα αναδεικνύει την εγχώρια αμυντική βιομηχανία και το οικοσύστημα καινοτομίας. Ο υπουργός ξεκαθαρίζει ότι η συμμετοχή του εγχώριου οικοσυστήματος σε ποσοστό τουλάχιστον 25% θα αποτελεί κανόνα και προσθέτει ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη θα νομοθετηθεί.
Όπως εξηγεί, η επιδίωξη δεν είναι να περιορίζεται η χώρα στην αγορά συστημάτων, αλλά να δημιουργήσει μια ισχυρή παραγωγική βάση στην Ελλάδα, η οποία θα διαθέτει και δυνατότητες εξαγωγών προς την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Κλείνοντας ως προς τις εξοπλιστικές προτεραιότητες, ο κ. Δένδιας επισημαίνει ότι μέχρι το 2030 απαιτείται να δοθεί εξαιρετικά μεγάλη έμφαση στην Κυβερνοάμυνα, κυρίως εξαιτίας των νέων δυνατοτήτων που προσφέρει η Τεχνητή Νοημοσύνη σε έναν δυνητικό αντίπαλο.
Για τις πολιτικές εξελίξεις και απαντώντας σε σχετική ερώτηση για τον στόχο της αυτοδυναμίας και εάν υπάρχει εκλογικός πήχης για τη Νέα Δημοκρατία απορρίπτει την ύπαρξη συγκεκριμένου ποσοτικού στόχου, διευκρινίζοντας ότι ουδέποτε έχει αναφερθεί σε «πήχη», ούτε έχει μιλήσει για συγκεκριμένο ποσοστό.
Όπως εξηγεί, αυτό που έχει θέσει ως σαφή πολιτική επιδίωξη, τόσο στο τελευταίο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας, όσο και σε κομματικές εκδηλώσεις, είναι ότι η αυτοδυναμία αποτελεί προγραμματική θέση του κόμματος.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίζει ότι η Νέα Δημοκρατία οφείλει να ζητήσει τη στήριξη του ελληνικού λαού για την εφαρμογή ενός συγκεκριμένου προγράμματος, το οποίο θα διαθέτει σαφές ιδεολογικό πλαίσιο και καθαρό χρονικό ορίζοντα.
Παράλληλα, εκφράζει την ικανοποίησή του για την πρόσφατη τοποθέτηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, υπενθυμίζοντας ότι ο ίδιος επισήμανε πως «η αυτοδυναμία είναι μονόδρομος».
Τέλος, σε ερώτηση για το ζήτημα των μετεκλογικών συνεργασιών, με αφορμή και τα δημοσκοπικά δεδομένα, και εάν η Νέα Δημοκρατία θα έπρεπε να συζητά περισσότερο αυτό το ενδεχόμενο, χαρακτηρίζει πρόωρη τη συζήτηση περί μετεκλογικών συνεργασιών και εκτιμά ότι μια τέτοια συζήτηση υπονομεύει την καθαρή πολιτική πρόταση της Νέας Δημοκρατίας προς την ελληνική κοινωνία. Επαναφέρει, ουσιαστικά, τη θέση που είχε διατυπώσει προηγουμένως, σύμφωνα με την οποία βασική επιδίωξη του κόμματος είναι η ανανέωση της λαϊκής εντολής στη βάση του προγράμματός του.
Ενώ σε ερώτηση για τον Αντώνη Σαμαρά, ο υπουργός επαναλαμβάνει τη θέση που έχει διατυπώσει και στο παρελθόν, σημειώνοντας ότι, ως πρώην πρωθυπουργός, «νομιμοποιείται και δικαιούται να έχει τις απόψεις του».
