Του Κωνσταντίνου Δέδε, δικηγόρου
Η κρουαζιέρα πρέπει να προστατευθεί. Τα όποια μέτρα την αφορούν, δεν πρέπει να δημιουργούν εις βάρος της δυσχερές περιβάλλον. Ο τίτλος στο Forbes (στις 11 Σεπτεμβρίου) για την Ελλάδα, προβλημάτισε τους ανθρώπους του τουρισμού: «Καταστολή στις κρουαζιέρες: Η Ελλάδα προσχωρεί στις ευρωπαϊκές χώρες που επιβάλλουν περιορισμούς στον υπερτουρισμό». Στο ρεπορτάζ με την υπογραφή της Σεσίλια Ροντρίγκεζ, αναφέρεται ότι μετά τις φωτογραφίες «πλήθους τουριστών που προσπαθούν να τραβήξουν φωτογραφίες από ηλιοβασιλέματα συγκεντρωμένα σε μικρά, δημοφιλή νησιά, η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε μια σειρά μέτρων για να περιορίσει ορισμένες από τις πολλές καταστροφικές συνέπειες του υπερτουρισμού». Είχε προηγηθεί ρεπορτάζ της δημοσιογράφου για το ίδιο μέσο, την 1η Σεπτεμβρίου, με τίτλο «Όμορφη ελληνική Σαντορίνη, ένας ακόμη ευρωπαϊκός παράδεισος που αντιμετωπίζει τον υπερτουρισμό, σε φωτογραφίες». Εδώ, οι αναφορές είναι κολακευτικές: «Θεωρείται επίσης το πιο ρομαντικό, το ‘Instagrammable’, το ‘Tik Tokable’ και το μαγικό ‘κρυμμένο πετράδι’ της Ευρώπης». Αφού λέει όμως ότι το νησί «είναι επίσης ένας από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς στον κόσμο», η Ροντρίγκεζ απαριθμεί ζητήματα.
Οι προκλήσεις για την κρουαζιέρα είναι πολλές σε διεθνές επίπεδο. Ένα κομμάτι της Μεσογείου έχει καταστεί ελέω των σφοδρών συγκρούσεων non-go zone για τις κρουαζιέρες. Σε δημοφιλείς προορισμούς ο υπερτουρισμός δοκιμάζει τη βιωσιμότητα και δημιουργεί αντιδράσεις. Όμως, η λήψη των όποιων αποφάσεων που επηρεάζουν την οικονομική δραστηριότητα, πρέπει να γίνεται πάντα σε συνεργασία με τους εμπλεκόμενους. Και φυσικά, δεν ενδείκνυνται αντανακλαστικής φύσεως μέτρα για τον εξευμενισμό Ευρωπαίων γραφειοκρατών. Το τέλος κρουαζιέρας όμως είναι ένα μέτρο που – παραδόξως – ελήφθη χωρίς διαβούλευση. Λογικό είναι πολλοί να ερωτούν το γιατί. Υπάρχουν θέματα που θα έπρεπε να έχουν τεθεί επί τάπητος, όπως είναι το ύψος του τέλους, ο χρόνος και ο τρόπος εφαρμογής. Είναι τα 20 ευρώ που επιβλήθηκαν σε όσους αποβιβάζονται από κρουαζιερόπλοια στη Σαντορίνη και στη Μύκονο και τα πέντε ευρώ για τα άλλα λιμάνια μας, η λύση για τα θέματα που δημιουργεί ο υπερτουρισμός; Οι αποβιβαζόμενοι από τα πλοία «είναι στην πραγματικότητα κλάσμα του συνόλου των επιβατών που καταφτάνουν με τα άλλα μεταφορικά», όπως σωστά αναφέρει η Ένωση Εφοπλιστών Κρουαζιερόπλοιων & Φορέων Ναυτιλίας (ΕΕΚΦΝ).
Φυσικά, η απόφαση της Πολιτείας για την επιβολή τέλους κρουαζιέρας στη Μύκονο και στη Σαντορίνη, θα αυξήσει το κόστος για τους επιβάτες που επιλέγουν την Ελλάδα για κρουαζιέρα. Και αυτό γίνεται σε μια φάση που έχει ενταθεί η συζήτηση για το κόστος των διακοπών στη χώρα μας και κατά πόσον αυτό την καθιστά ελκυστική. Επίσης, η απόφαση των αρμοδίων στην Αθήνα για το τέλος στα λιμάνια, ήρθε να προστεθεί σε μια σειρά αυξήσεων που επιβλήθηκαν στα τέλη για το ISPS (International Ship and Port Facility Security) αλλά και για το νέο Entry/Exit System (EES) της ΕΕ που θα αρχίσει να λειτουργεί από το 2025. Όπως ενημερώνουν οι Βρυξέλες, «οι κανόνες ταξιδιού στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν αλλάξει. Από το πρώτο εξάμηνο του 2025, περίπου 1,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι από περισσότερες από 60 χώρες που απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης οφείλουν να έχουν άδεια ταξιδιού για να εισέλθουν σε 30 ευρωπαϊκές χώρες για σύντομη διαμονή». Κι εδώ έρχεται το ETIAS (European Travel Information and Authorization System), «μια απαίτηση εισόδου για υπηκόους που δεν έχουν υποχρέωση θεώρησης εισόδου που ταξιδεύουν σε οποιαδήποτε από αυτές τις 30 ευρωπαϊκές χώρες» (πηγή: ενημέρωση ΕΕ). Αυτή, «συνδέεται με διαβατήριο ταξιδιού. Ισχύει έως και τρία χρόνια ή μέχρι τη λήξη του διαβατηρίου, όποιο συμβεί πρώτο. Εάν αποκτήσετε νέο διαβατήριο, πρέπει να λάβετε νέα ταξιδιωτική άδεια ETIAS». Αν προσθέσουμε σε όλα αυτά και τα περιβαλλοντικά μέτρα για τα κρουαζιερόπλοια, όπως που αφορούν το σύστημα εμπορίας ρύπων EU Emissions Trading System (ETS – επιβάλει πληρωμές σε όσους ρυπαίνουν για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου), αλλά και το FuelEU Maritime («προωθεί τη χρήση ανανεώσιμων πηγών καυσίμων με χαμηλές εκπομπές άνθρακα και τεχνολογιών καθαρής ενέργειας για τα πλοία, απαραίτητες για την υποστήριξη της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές στον τομέα», όπως ενημερώνει η ΕΕ), όλοι αντιλαμβάνονται τις συνέπειες.
Όλα τα παραπάνω λειτουργούν ανασχετικά στις πωλήσεις της κρουαζιέρας. Έχει στοχοποιηθεί ο κλάδος; Δεδομένων και των όσων πρόσφατα έγιναν στο λιμάνι της Μασσαλίας που αποκλείστηκε από ακτιβιστές, οι εργαζόμενοι λογικό είναι να αναρωτιούνται. Φυσικά, δεν πρέπει να αιφνιδιάζονται και να καλούνται μάλιστα να αλλάζουν διαδικασίες και χρεώσεις εν μέσω σεζόν. Θα πρέπει να ενημερώνονται και να ακούγονται. Είναι προφανές ότι πρέπει να αποφευχθεί στο μέλλον η λήψη αποφάσεων με τρόπο που να προσδίδει χαρακτήρα επιβολής. Η ΕΕΚΦΝ ζητά – ορθά – την εκπόνηση στρατηγικού σχεδίου για την κρουαζιέρα. Πρέπει να καθοριστούν οι στόχοι και να υπάρχει ένας μπούσουλας.
Μεγάλα λιμάνια στην Ασία ετοιμάζονται για να ψηφιοποιήσουν τον ανεφοδιασμό καυσίμων. Εμείς; Η Πολιτεία οφείλει να εντατικοποιήσει την προσπάθεια αναβάθμισης των υποδομών των λιμένων της εθνικής μας επικράτειας. Πρέπει να δημιουργηθούν υποδομές για τον ανεφοδιασμό με υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), καθώς ήδη ναυπηγούνται πλοία που θα το καταναλώνουν. Η εφαρμογή του berth allocation system (επιτρέπει τη διαχείριση πληροφοριών σχετικά με τον ελλιμενισμό και τον απόπλου των πλοίων) που ζητούν επισταμένα οι εφοπλιστές, πρέπει να επισπευστεί. Οι επενδύσεις στον τομέα των υπηρεσιών homeporting πρέπει να ενθαρρυνθούν. Ανατέλλει μια νέα εποχή και απαιτούνται οι απαραίτητες προσαρμογές. Το εύλογο ερώτημα είναι: εμείς και η πατρίδα μας εν γένει, τι κάνουμε;
