Ο Κύπριος πρόεδρος συνέδεσε την ένταση στη Νεκρή Ζώνη και τα πρόσφατα προβλήματα γύρω από θρησκευτικές λειτουργίες με την προσπάθεια ορισμένων να παρεμποδίσουν τη θετική δυναμική που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνεται
Ως «καλή συνάντηση» περιέγραψε ο Κύπριος Πρόεδρος, Νίκος Χριστοδουλίδης, τη σημερινή κατ’ ιδίαν επαφή του με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν, η οποία διήρκεσε σχεδόν δύο ώρες. Το βασικό πολιτικό μήνυμα που προέκυψε από τις δηλώσεις του Κύπριου Προέδρου είναι ότι τα Ηνωμένα Έθνη επιχειρούν να οδηγήσουν τη διαδικασία προς μια νέα διευρυμένη διάσκεψη για το Κυπριακό, με άτυπο στόχο αυτή να συγκληθεί εντός του καλοκαιριού.
Ο Ν. Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι η νέα κινητικότητα συνδέεται με το αυξημένο ενδιαφέρον του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο, όπως είπε, δεν περιορίζεται σε δηλώσεις αλλά έχει ήδη μετατραπεί σε επαφές με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Κατά τον ίδιο, η προσπάθεια ξεκίνησε μετά τη συνάντηση του Αντόνιο Γκουτέρες με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα και συνεχίστηκε με επαφές στις Βρυξέλλες.
Το βάρος στην ουσία
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης τόνισε ότι η πρωτοβουλία του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ δεν επικεντρώνεται στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, αλλά στα ζητήματα ουσίας, με στόχο να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για επανέναρξη των συνομιλιών. Όπως εξήγησε, η διευρυμένη διάσκεψη, εφόσον πραγματοποιηθεί, θα πρέπει να οδηγήσει στην ανακοίνωση της επανέναρξης της διαπραγματευτικής διαδικασίας.
«Πιο πολύ σημασία έχει όχι το πότε θα πραγματοποιηθεί, αλλά να καταλήξουμε επί της ουσίας σε αυτό το ζητούμενο, που είναι η επανέναρξη των συνομιλιών», ανέφερε ο Ν. Χριστοδουλίδης, αποφεύγοντας να εμφανίσει το καλοκαίρι ως αυστηρό χρονοδιάγραμμα. Μίλησε, ωστόσο, για «άτυπο στόχο», δείχνοντας ότι η Λευκωσία θεωρεί πως υπάρχει παράθυρο διπλωματικής κινητικότητας τους επόμενους μήνες.
Προκλήσεις στη Νεκρή Ζώνη
Στη συνάντηση τέθηκε και το ζήτημα των προκλήσεων στη Νεκρή Ζώνη. Ο Ν. Χριστοδουλίδης ήταν σαφής ως προς την ευθύνη, λέγοντας ότι οι προκλήσεις προέρχονται από «πολύ συγκεκριμένη κατεύθυνση», την οποία προσδιόρισε ως τον τουρκικό κατοχικό στρατό. Πρόσθεσε ότι η Λευκωσία κινείται τόσο προς τα Ηνωμένα Έθνη όσο και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για το θέμα αυτό.
Ο Κύπριος Πρόεδρος συνέδεσε την ένταση στη Νεκρή Ζώνη και τα πρόσφατα προβλήματα γύρω από θρησκευτικές λειτουργίες με την προσπάθεια ορισμένων να παρεμποδίσουν τη θετική δυναμική που, κατά την εκτίμησή του, διαμορφώνεται. Έκανε επίσης αναφορά στην προεκλογική περίοδο στα κατεχόμενα, σημειώνοντας ότι αυτή επηρεάζει αποφάσεις και συμπεριφορές.
Συμφωνίες χαμηλής πολιτικής, με πρακτική σημασία
Πέρα από το πολιτικό σκέλος, από τη συνάντηση προέκυψαν και πρακτικές συνεννοήσεις. Σύμφωνα με την ανακοίνωση των Ηνωμένων Εθνών, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν σε πλαίσιο για τη δημιουργία συμβουλευτικού σώματος με συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, στην προετοιμασία σχεδίου για θρησκευτικές λειτουργίες σε όλο το νησί για αρχική περίοδο έξι μηνών, στον συντονισμό για την αντιμετώπιση της αφθώδους νόσου και στη σύσταση υποεπιτροπής για προϊόντα με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης και προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη.
Ο Ν. Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι η πρόταση για το συμβουλευτικό σώμα ήταν πρόταση της ελληνοκυπριακής πλευράς, την οποία είχε υποβάλει στον πρώην Τουρκοκύπριο ηγέτη Ερσίν Τατάρ. Υπενθύμισε επίσης ότι η ιδέα είχε πρωτοτεθεί το 2007 από τον τότε Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Τάσσο Παπαδόπουλο.
Για τις θρησκευτικές λειτουργίες, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είπε ότι στόχος είναι να καθορίζονται εκ των προτέρων, ανά εξάμηνο, οι χώροι και οι χρόνοι τέλεσής τους, ώστε να αποφεύγονται εμπόδια όπως αυτά που καταγράφηκαν τις τελευταίες ημέρες. Για το χαλλούμι και τα άλλα προϊόντα προστατευόμενης ονομασίας, σημείωσε ότι είναι κρίσιμο οι ρυθμίσεις που έχουν υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση από την Κυπριακή Δημοκρατία να εφαρμόζονται σε ολόκληρη την επικράτεια της χώρας.
Το πολιτικό διακύβευμα
Η σημερινή συνάντηση δεν παράγει ακόμη επανέναρξη συνομιλιών. Δείχνει, όμως, ότι τα Ηνωμένα Έθνη επιχειρούν να μετακινήσουν τη διαδικασία από τη διαχείριση καθημερινών ζητημάτων σε μια συζήτηση με πολιτικό βάθος. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Λευκωσία επιμένει ότι χωρίς συζήτηση επί της ουσίας δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική προοπτική λύσης.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η τουρκική πλευρά είναι διατεθειμένη να στηρίξει μια διαδικασία που θα οδηγεί σε επανέναρξη συνομιλιών στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών ή αν οι κινήσεις στη Νεκρή Ζώνη, τα ζητήματα θρησκευτικών λειτουργιών και η εσωτερική προεκλογική δυναμική στα κατεχόμενα θα χρησιμοποιηθούν για να φρενάρουν την προσπάθεια.
Για τη Λευκωσία, ο άτυπος στόχος του καλοκαιριού λειτουργεί πλέον ως διπλωματικό τεστ. Όχι μόνο για το κατά πόσο μπορεί να συγκληθεί μια διευρυμένη διάσκεψη, αλλά κυρίως για το αν αυτή μπορεί να οδηγήσει σε κάτι πιο συγκεκριμένο από ακόμη μία καταγραφή προθέσεων.
