Περισσότεροι από 2 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων καταλήγουν ετησίως στα απόβλητα στην Ελλάδα, την ώρα που το 12,7% του πληθυσμού βρίσκεται αντιμέτωπο με επισιτιστική ανασφάλεια. Τα στοιχεία αυτά, τα οποία παρέθεσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ-Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), Απόστολος Πεταλάς, κατατάσσουν τη χώρα στην τρίτη υψηλότερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς την κατά κεφαλήν παραγωγή τροφικών αποβλήτων, με 201 κιλά ανά κάτοικο τον χρόνο.
Τα Νοικοκυριά και η Συμμετοχή του Λιανεμπορίου
Η μερίδα του λέοντος στη συνολική σπατάλη προέρχεται από τα νοικοκυριά, τα οποία παράγουν περίπου 930.000 τόνους αποβλήτων ετησίως (89 κιλά ανά κάτοικο). Παράλληλα, κομβικό ρόλο παίζει η αδυναμία κατανόησης των ενδείξεων στις συσκευασίες, καθώς μόλις το 22% των καταναλωτών ερμηνεύει σωστά την ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από».
Αντίθετα με την κοινή πεποίθηση, το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων ευθύνεται μόλις για το 4%-5% της συνολικής σπατάλης (περίπου 100.000 τόνους ετησίως από 2.500 καταστήματα). Από τα απόβλητα των σούπερ μάρκετ, το 50% αφορά οργανικά βιοαπόβλητα μαναβικής, το 32% χαρτί και πλαστικό φιλμ, και το 10% ζωικά υποπροϊόντα, ενώ περισσότερο από το μισό της ποσότητας αυτής διαχειρίζεται απευθείας από τις ίδιες τις αλυσίδες χωρίς να καταλήγει στους δημοτικούς κάδους.
Προτάσεις για τη Διαχείριση Αποβλήτων και Ευρωπαϊκοί Στόχοι
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου και την επίτευξη του ευρωπαϊκού στόχου για μείωση κατά 30% της κατά κεφαλήν σπατάλης έως το 2030, ο κ. Πεταλάς προέκρινε τρεις βασικές παρεμβάσεις:
- Χρέωση βάσει βάρους (PAYT – «Πληρώνω όσο πετάω»): Αντικατάσταση των δημοτικών τελών που υπολογίζονται με βάση τα τετραγωνικά μέτρα, ώστε το κόστος να συνδέεται με τον πραγματικό όγκο των αποβλήτων.
- Υποχρεωτικός Διαχωρισμός: Χωριστή συλλογή χαρτονιού, πλαστικού και οργανικών υλικών σε όλα τα καταστήματα.
- Ενιαία Καταγραφή: Θεσμοθέτηση διαφανούς και συγκρίσιμης καταγραφής δεδομένων παραγωγής αποβλήτων ανά αλυσίδα, σε συνδυασμό με την ενίσχυση των δωρεών τροφίμων και την επαναξιοποίηση των οργανικών υλικών για ζωοτροφές, κομποστοποίηση και παραγωγή βιοαερίου.
Σημειώνεται ότι η ΕΣΕ έχει ήδη υπογράψει Εθελοντικό Σύμφωνο Συνεργασίας με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο τίθεται σε εφαρμογή τον Σεπτέμβριο του 2026 για τον συντονισμό των δράσεων πρόληψης στον κλάδο.
