Την πρόταση της Ελλάδας για τη θεσμοθέτηση ενός «Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Έκτακτης Ανάγκης» παρουσίασε ο Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, στο Συμβούλιο Υπουργών Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το προτεινόμενο πλαίσιο αποσκοπεί στη διαχείριση περιπτώσεων απότομης, μαζικής αύξησης μεταναστευτικών ροών ή οργανωμένης εργαλειοποίησης, εισάγοντας ένα προσωρινό καθεστώς παρέκκλισης με αρχική διάρκεια έως 30 ημέρες.
Κριτήρια Ενεργοποίησης του Μηχανισμού
Για τη θέση σε ισχύ του έκτακτου πλαισίου απαιτείται η συνδρομή συγκεκριμένων ποσοτικών και ποιοτικών προϋποθέσεων:
Ποσοτικά Κριτήρια: Προβλέπεται ο υπερδιπλασιασμός των εβδομαδιαίων ή δεκαπενθήμερων αφίξεων σε συγκεκριμένη συνοριακή ζώνη σε σχέση με τον μέσο όρο του προηγούμενου τριμήνου, καθώς και ο υπερκορεσμός (100%) της επιχειρησιακής χωρητικότητας των τοπικών δομών υποδοχής εντός 48 έως 72 ωρών.
Ποιοτικά Κριτήρια: Περιλαμβάνουν τεκμηριωμένα στοιχεία για συντονισμένη καθοδήγηση ή εργαλειοποίηση των ροών από τρίτη χώρα (ή συνέργεια με δίκτυα διακίνησης), ιδιαίτερα όταν οι ροές δεν οφείλονται σε ανθρωπιστική κρίση, καθώς και μαζικές απόπειρες παραβίασης των συνόρων σε συγκεκριμένα σημεία.
Προτεινόμενα Επιχειρησιακά Μέτρα
Εφόσον ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός, η πρόταση περιλαμβάνει:
Φύλαξη Συνόρων: Εντατικοποίηση της επιτήρησης και άμεση ανάπτυξη των Ομάδων Ταχείας Επέμβασης (RABITs) της Frontex.
Αναστολή Ασύλου & Κράτηση: Προσωρινή αναστολή παραλαβής και εξέτασης αιτήσεων διεθνούς προστασίας για όσους εισέρχονται παράνομα κατά την περίοδο κρίσης, με παράλληλη μεταφορά τους σε κλειστές δομές προσωρινής κράτησης.
Άμεσες Επιστροφές: Εφαρμογή ταχειών διαδικασιών απομάκρυνσης προς τις χώρες προέλευσης ή διέλευσης, με χρήση απλοποιημένων ταξιδιωτικών εγγράφων (π.χ. EU Laissez-Passer).
Πολιτική Πίεση: Άσκηση συντονισμένων ευρωπαϊκών πιέσεων προς τρίτες χώρες που εργαλειοποιούν τη μετανάστευση ή αρνούνται την επανεισδοχή υπηκόων τους.
Η πρόταση, η οποία πυροδοτήθηκε από τις πρόσφατες εξελίξεις στη Θέουτα της Ισπανίας, έχει γίνει καταρχήν αποδεκτή από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και αναμένεται να εξειδικευτεί από την Επιτροπή ενόψει του επόμενου Συμβουλίου Υπουργών.
