Ο Χάακον Η΄ βρίσκεται πλέον στον θρόνο της Νορβηγίας, μετά τον θάνατο του πατέρα του, Χάραλντ Ε΄. Ο νέος μονάρχης καλείται να συνεχίσει την πορεία μιας ιδιαίτερα δημοφιλούς βασιλείας, έχοντας να διαχειριστεί παράλληλα μια σειρά από προκλήσεις που έχουν δοκιμάσει τα τελευταία χρόνια τη νορβηγική μοναρχία.
Ο Χάραλντ ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στους Νορβηγούς, γεγονός που αποτυπωνόταν διαχρονικά στις δημοσκοπήσεις, αλλά και στη μεγάλη συγκινησιακή φόρτιση που επικράτησε στη χώρα μετά την επιδείνωση της υγείας του και τον θάνατό του.
Ο Χάακον γίνεται ο τέταρτος μονάρχης της σύγχρονης Νορβηγίας, μετά την επανασύσταση της μοναρχίας το 1905, όταν η χώρα απέκτησε την ανεξαρτησία της από τη Σουηδία.
Αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, συμμετείχε σε έκτακτη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, όπου επισημοποίησε τον βασιλικό του τίτλο και αποφάσισε να διατηρήσει το σύνθημα που είχε επιλέξει ο πατέρας του: «Τα πάντα για τη Νορβηγία».
Η μέχρι σήμερα πορεία του εκτιμάται ότι του προσφέρει σημαντική εμπειρία για τον νέο του ρόλο. Ως διάδοχος, είχε συνεργαστεί στενά με τον Χάραλντ, αναλαμβάνοντας σταδιακά περισσότερες αρμοδιότητες και εκπροσωπώντας τον σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν ο πατέρας του αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας ή δεν μπορούσε να ασκήσει τα καθήκοντά του.
Ο ίδιος ο Χάραλντ είχε εκφράσει την εμπιστοσύνη του στον γιο του, γράφοντας στη βιογραφία του με τίτλο The King Tells: «Αισθάνομαι τόσο τυχερός που ο διάδοχος Χάακον είναι αυτός που θα συνεχίσει αυτή την πορεία».
Από τον διάδοχο στον νέο μονάρχη
Ο Χάακον είναι τρισέγγονος της Βασίλισσας Βικτωρίας και γεννήθηκε το 1973, ως το μικρότερο παιδί του Χάραλντ και της βασίλισσας Σόνια.
Με την άνοδό του στον θρόνο, η 22χρονη κόρη του, Ίνγκριντ Αλεξάνδρα, περνά στη θέση της διαδόχου. Εφόσον στο μέλλον γίνει βασίλισσα, θα αποτελέσει την πρώτη γυναίκα αρχηγό του νορβηγικού κράτους εδώ και περίπου πέντε αιώνες.
Ο Χάακον είχε βρεθεί μπροστά από τη μεγαλύτερη αδελφή του, πριγκίπισσα Μάρτα-Λουίζα, στη σειρά διαδοχής. Η αλλαγή του Συντάγματος το 1990 εξάλειψε τη διάκριση μεταξύ ανδρών και γυναικών στη διαδοχή του θρόνου.
Μια διαφορετική διαδρομή
Ο νέος βασιλιάς δεν ακολούθησε από νωρίς την τυπική πορεία ενός μέλους βασιλικής οικογένειας. Έζησε τα μαθητικά του χρόνια σε δημόσια σχολεία και στη συνέχεια υπηρέτησε για τέσσερα χρόνια στο Πολεμικό Ναυτικό, αποφοιτώντας από τη Νορβηγική Ναυτική Ακαδημία το 1995.
Σε αντίθεση με τον πατέρα και τον παππού του, που είχαν σπουδάσει στην Οξφόρδη, επέλεξε να μεταβεί στις ΗΠΑ. Εκεί φοίτησε στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, με αντικείμενο τις πολιτικές επιστήμες.
Ωστόσο, η βασιλική του ιδιότητα δεν ήταν πάντα εύκολο να γίνει αποδεκτή από τον ίδιο. Αναφερόμενος στα παιδικά του χρόνια και στη φοίτησή του σε δημόσιο σχολείο, είχε γράψει στην αυτοβιογραφία του, που εκδόθηκε το 2023: «Ναι, ήμουν μέλος της βασιλικής οικογένειας, αλλά δεν ήθελα να μιλάω γι’ αυτό. Στο σχολείο μ’ έκανε να νιώθω άγχος».
Το 1991, σε ηλικία μόλις 17 ετών, έγινε διάδοχος του θρόνου, μετά τον θάνατο του παππού του, βασιλιά Όλαφ Ε΄.
Η γνωριμία με τη Μέτε-Μάριτ
Μετά την επιστροφή του στη Νορβηγία, ο Χάακον γνώρισε τη γυναίκα που θα γινόταν σύζυγός του, Μέτε-Μάριτ, το 1999, σε μουσικό φεστιβάλ στο Κρίστιανσαντ. Η σχέση τους βρέθηκε γρήγορα στο επίκεντρο της δημοσιότητας και ο νορβηγικός Τύπος της απέδωσε το προσωνύμιο «Σταχτοπούτα του Κρίστιανσαντ», λόγω της μη αριστοκρατικής καταγωγής της.
Ο ίδιος ο Χάακον είχε μιλήσει με ιδιαίτερα προσωπικό τρόπο για τη σχέση τους πριν από τον γάμο: «Αυτό που βρήκαμε οι δύο μας, ήταν τόσο δυνατό που δεν μπορούσα να το αφήσω».
Η επιλογή του προκάλεσε έντονες συζητήσεις στη Νορβηγία. Ορισμένοι μάλιστα υποστήριζαν ότι η σχέση θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα για το μέλλον της μοναρχίας, συγκρίνοντάς την με τον γάμο του Βρετανού βασιλιά Εδουάρδου Η΄ με την Αμερικανίδα διαζευγμένη Γουόλις Σίμπσον, που είχε οδηγήσει στην παραίτηση του μονάρχη από τον θρόνο το 1936.
Η περίπτωση της Μέτε-Μάριτ, πάντως, δεν αποτελούσε την πρώτη φορά που μέλος της νορβηγικής βασιλικής οικογένειας επέλεγε σύντροφο εκτός αριστοκρατικών κύκλων. Ο Χάραλντ είχε ήδη ακολουθήσει παρόμοιο δρόμο, όταν παντρεύτηκε τη Σόνια.
Η Μέτε-Μάριτ ήταν τότε ανύπαντρη μητέρα ενός τετράχρονου παιδιού, ενώ ο πατέρας του είχε εκτίσει ποινή φυλάκισης για υπόθεση που αφορούσε κατοχή κοκαΐνης. Επιπλέον, η συγκατοίκηση του ζευγαριού πριν από τον γάμο είχε προκαλέσει αντιδράσεις από συντηρητικούς κύκλους της Λουθηρανικής Εκκλησίας.
Η ίδια, λίγες ημέρες πριν από τον γάμο, προχώρησε σε δημόσια τοποθέτηση για το παρελθόν της. Σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη συνέντευξη ζήτησε συγγνώμη για το «άγριο παρελθόν» της και καταδίκασε τη χρήση ναρκωτικών, μετά τις αναφορές για πάρτι στο Όσλο κατά τη δεκαετία του 1990. Δεν διευκρίνισε, ωστόσο, εάν είχε κάνει η ίδια χρήση.
Η δημόσια αυτή τοποθέτηση θεωρήθηκε κομβική για την αποδοχή της από την κοινή γνώμη. Με τα χρόνια, η Μέτε-Μάριτ εξελίχθηκε σε χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας πιο σύγχρονης νορβηγικής μοναρχίας.
Το ζευγάρι απέκτησε δύο παιδιά, την Ίνγκριντ Αλεξάνδρα και τον πρίγκιπα Σβέρε Μάγκνους. Ως διάδοχος, η Ίνγκριντ έχει επικεντρωθεί σε κοινωνικά ζητήματα, μεταξύ άλλων στην υποστήριξη ανθρώπων που ζουν με HIV και στην προώθηση της εκπαίδευσης.
Η περιπέτεια υγείας της Μέτε-Μάριτ
Το 2018 η Μέτε-Μάριτ διαγνώστηκε με πνευμονική ίνωση, προκαλώντας κύμα συμπαράστασης στη Νορβηγία.
Ο Χάακον έχει περιγράψει τη σύζυγό του ως το συναισθηματικό αντίβαρο στη δική του περισσότερο αναλυτική προσέγγιση, υποστηρίζοντας ότι τον βοήθησε να γίνει πιο εξωστρεφής.
«Δεν είμαι ιδιαίτερα καλός στις κοινωνικές συναναστροφές. Η Μέτε είναι φυσικό ταλέντο. Μπορεί να βρεθεί σε ένα δωμάτιο και να τα πάει καλά με όλους», είχε γράψει.
Τα προβλήματα που καλείται να διαχειριστεί
Παρά τη διαχρονικά υψηλή δημοφιλία της νορβηγικής μοναρχίας, τα τελευταία χρόνια έχουν σημειωθεί εξελίξεις που έχουν προκαλέσει σοβαρή κριτική προς τη βασιλική οικογένεια.
Ιδιαίτερο βάρος έχει αποκτήσει η υπόθεση του Μάριους Μποργκ Χόιμπι, γιου της Μέτε-Μάριτ από προηγούμενη σχέση, ο οποίος καταδικάστηκε για βιασμό και έχει ασκήσει έφεση. Μία από τις καταγγελίες αφορούσε περιστατικό που φέρεται να σημειώθηκε στο βασιλικό κτήμα του Χάακον στο Σκάουγκουμ, έξω από το Όσλο.
Παρότι ο Χόιμπι είχε αντιμετωπιστεί ως μέλος της οικογένειας, το βασιλικό παλάτι έχει επανειλημμένα ξεκαθαρίσει ότι δεν αποτελεί μέλος της βασιλικής οικογένειας.
Παράλληλα, η Μέτε-Μάριτ βρέθηκε στο επίκεντρο νέας αντιπαράθεσης μετά τη δημοσιοποίηση στοιχείων για τις επαφές της με τον Τζέφρι Έπσταϊν. Η ίδια ζήτησε συγγνώμη από τον Χάραλντ και τη Σόνια για τη σχέση αυτή, παραδέχθηκε ότι επέδειξε «κακή κρίση» και δήλωσε πως θα προτιμούσε να μην είχε γνωρίσει ποτέ τον Έπσταϊν.
Οι εξελίξεις επηρέασαν και την εικόνα της μοναρχίας, με δημοσκοπήσεις να καταγράφουν σημαντικό ποσοστό Νορβηγών που αμφισβητούσαν εάν η Μέτε-Μάριτ θα έπρεπε να γίνει βασίλισσα.
Η κατάσταση επιβαρύνθηκε περαιτέρω από την υγεία της. Δύο ημέρες μετά την ολοκλήρωση της δίκης του γιου της, υποβλήθηκε σε μεταμόσχευση πνεύμονα, οκτώ χρόνια μετά την αρχική διάγνωση.
Οι γιατροί αναμένεται να χρειαστούν μεγάλο χρονικό διάστημα προκειμένου να αξιολογήσουν εάν η κατάσταση της υγείας της έχει σταθεροποιηθεί, με τον Χάακον να καλείται πλέον να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του νέου του ρόλου, ενώ παράλληλα βρίσκεται στο πλευρό της συζύγου του σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο.
