Έντονη ενόχληση προκαλεί στην Τουρκία η νέα επιβεβαίωση από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να μην πληροί τις προϋποθέσεις της αμερικανικής νομοθεσίας για την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35. Τουρκικά μέσα ενημέρωσης στρέφουν τα πυρά τους κατά της Ελλάδας και του ελληνοκυπριακού λόμπι στην Ουάσινγκτον, υποστηρίζοντας ότι επιχειρούν να ανακόψουν την ανάπτυξη της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.
Μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί επίσημη αντίδραση της τουρκικής κυβέρνησης στη νέα επιστολή. Η ενόχληση εκφράζεται κυρίως μέσα από δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, τα οποία αποδίδουν την επιμονή του Κογκρέσου στην κινητοποίηση ελληνικών, κυπριακών και ισραηλινών οργανώσεων.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι ότι το βασικό εμπόδιο παραμένει νομοθετικό. Η Τουρκία εξακολουθεί να κατέχει το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400, το οποίο οι ΗΠΑ θεωρούν ασύμβατο με την πρόσβασή της στην προηγμένη τεχνολογία των F-35.
Η επιστολή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Σε επιστολή προς το Κογκρέσο, με ημερομηνία 22 Ιουλίου, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ξεκαθαρίζει ότι η θέση της Ουάσινγκτον δεν έχει αλλάξει. Οποιαδήποτε επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα ή μεταφορά μαχητικών αεροσκαφών προϋποθέτει την πλήρη συμμόρφωσή της με τον νόμο CAATSA και το άρθρο 1245 του αμερικανικού αμυντικού προϋπολογισμού για το 2020.
Η Άγκυρα πρέπει να πάψει να κατέχει τους S-400 και κάθε συναφή εξοπλισμό, να διαβεβαιώσει ότι δεν θα αποκτήσει εκ νέου το ρωσικό σύστημα και να εκπληρώσει όλες τις υπόλοιπες προϋποθέσεις πιστοποίησης.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ τονίζει, πάντως, ότι ο διάλογος με την Τουρκία συνεχίζεται, με στόχο την εξεύρεση μιας «διαφανούς και σύννομης» διευθέτησης, συμβατής με τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ. Η επιστολή και οι όροι της Ουάσινγκτον
CNN Türk: «Επιχειρούν να εμποδίσουν την πρόοδο της Τουρκίας»
Το CNN Türk παρουσιάζει τη νέα εξέλιξη ως αποτέλεσμα των πιέσεων που ασκούν η ελληνική κυβέρνηση και το ελληνοκυπριακό λόμπι στην Ουάσινγκτον.
Το τουρκικό δίκτυο αναφέρει ότι η Διεθνής Συντονιστική Επιτροπή «Δικαιοσύνη για την Κύπρο» – ΠΣΕΚΑ απέστειλε επιστολή σε μέλη του Κογκρέσου, αντιτασσόμενη όχι μόνο στην πιθανή πώληση F-35 στην Τουρκία, αλλά και στην προμήθεια αμερικανικών κινητήρων για το τουρκικό μαχητικό KAAN.
Στο δημοσίευμα, οι αντιρρήσεις για τον κίνδυνο διαρροής τεχνολογίας των F-35 προς τη Ρωσία, την Κίνα, το Ιράν ή τη Βόρεια Κορέα χαρακτηρίζονται «αβάσιμοι ισχυρισμοί». Πρόκειται, όμως, για ανησυχίες που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί και από Αμερικανούς αξιωματούχους, ιδιαίτερα ως προς το ενδεχόμενο οι S-400 να συλλέξουν κρίσιμα δεδομένα για τα χαρακτηριστικά χαμηλής παρατηρησιμότητας των F-35.
Η καμπάνια της ΠΣΕΚΑ στο Κογκρέσο
Η ΠΣΕΚΑ ανακοίνωσε εκστρατεία ενημέρωσης των μελών του αμερικανικού Κογκρέσου υπό τον τίτλο «Σαφής και παρών κίνδυνος: Μεταφορά F-35 στην Τουρκία».
Η οργάνωση υποστηρίζει ότι η απόκτηση των αεροσκαφών από την Άγκυρα θα ενίσχυε την τουρκική στρατιωτική ισχύ και θα αύξανε τον κίνδυνο νέας κρίσης στην Ανατολική Μεσόγειο. Συνδέει τις αντιρρήσεις της με την κατοχή του βόρειου τμήματος της Κύπρου, τη «Γαλάζια Πατρίδα» και τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και στην κυπριακή ΑΟΖ.
«Μια ψήφος υπέρ των F-35 θα στερήσει από την Ελλάδα ένα από τα λίγα αποφασιστικά στρατιωτικά πλεονεκτήματα που διαθέτει έναντι του πολύ μεγαλύτερου γείτονά της», αναφέρεται στην επιστολή, σύμφωνα με το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων. Η παρέμβαση της ΠΣΕΚΑ
Από το CNN Türk στο Yeni Akit
Αντίστοιχη γραμμή ακολουθούν και άλλα τουρκικά μέσα. Η φιλοκυβερνητική εφημερίδα Yeni Akit επέλεξε τον χαρακτηριστικό τίτλο «Η ΠΣΕΚΑ κυριολεκτικά παρακάλεσε: Μη δώσετε τα αεροσκάφη στην Τουρκία».
Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι η οργάνωση κινητοποιήθηκε για να εμποδίσει τόσο την επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 όσο και τη συνεργασία για κινητήρες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στο KAAN. Η εφημερίδα Star είχε περιγράψει νωρίτερα τις αντίστοιχες παρεμβάσεις με τον τίτλο «Ενοχλούνται από τον ουρανό της Τουρκίας», κατηγορώντας το ελληνικό και το ελληνοκυπριακό λόμπι ότι αξιοποιούν κάθε διαθέσιμο μέσο στο Κογκρέσο για να αποτρέψουν την αναβάθμιση της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας.
Η Gazete Oksijen υιοθέτησε πιο ουδέτερο τόνο, καταγράφοντας την επιστολή του American Hellenic Institute προς τον Ντόναλντ Τραμπ, με την οποία ζητούσε να σταματήσει η πώληση κινητήρων F110, αξίας άνω των 700 εκατ. δολαρίων, και να παραμείνει κλειστός ο δρόμος των F-35 για την Τουρκία.
Δύο διαφορετικές υποθέσεις: Τα F-35 και οι κινητήρες του KAAN
Παρότι ο τουρκικός Τύπος παρουσιάζει τις δύο υποθέσεις ως ενιαία επιχείρηση αποκλεισμού της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, πρόκειται για δύο διαφορετικούς φακέλους.
Η επιστροφή στα F-35 προσκρούει ευθέως στην αμερικανική νομοθεσία και στην κατοχή των S-400. Αντίθετα, η πώληση κινητήρων F110 για το KAAN δεν υπόκειται στον ίδιο ειδικό νομοθετικό περιορισμό, αν και μπορεί να συναντήσει πολιτικές αντιδράσεις και εμπόδια στο Κογκρέσο.
Σύμφωνα με έκθεση της Υπηρεσίας Ερευνών του Κογκρέσου, η κυβέρνηση Τραμπ είχε ενημερώσει το Κογκρέσο για πιθανή πώληση περίπου 80 κινητήρων F110 στην Τουρκία. Οι συγκεκριμένοι κινητήρες θεωρούνται κρίσιμοι για τα πρώτα στάδια ανάπτυξης και παραγωγής του τουρκικού μαχητικού KAAN.
Η αισιοδοξία της Άγκυρας πριν από το νέο «φρένο»
Η επιστολή του Στέιτ Ντιπάρτμεντ έρχεται σε αντίθεση με το κλίμα αισιοδοξίας που καλλιεργούσε το προηγούμενο διάστημα η τουρκική πλευρά.
Μόλις στις 17 Ιουλίου, ο υφυπουργός Εξωτερικών Λεβέντ Γκιουμρουκτσού είχε δηλώσει ότι Τουρκία και ΗΠΑ βρίσκονται «πιο κοντά από ποτέ» στην επίλυση της διαφοράς για τις κυρώσεις CAATSA και τα F-35.
Ο Χακάν Φιντάν είχε επίσης υποστηρίξει ότι δεν πρέπει να υπάρχουν κυρώσεις μεταξύ συμμάχων, καλώντας το αμερικανικό Κογκρέσο να μην ασκεί «παρεμποδιστικό ρόλο» στις διμερείς σχέσεις.
Η τουρκική αισιοδοξία είχε ενισχυθεί από τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος, μετά τη συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, εμφανίστηκε θετικός στην άρση των κυρώσεων και στην επανεξέταση μιας πιθανής πώλησης F-35.
Το Κογκρέσο επιμένει στους S-400
Παρά τη θετική διάθεση του Λευκού Οίκου, Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί βουλευτές επιμένουν ότι η νομοθεσία δεν επιτρέπει τη μεταφορά F-35 όσο η Τουρκία διατηρεί τους S-400.
Στις αρχές Ιουλίου, διακομματική ομάδα βουλευτών, υπό τους Μάικ Λόλερ και Μπραντ Σέρμαν, ζήτησε από τον Τραμπ να διατηρήσει την απαγόρευση. «Όσο η Τουρκία κατέχει το σύστημα S-400, η πώληση είναι επικίνδυνη για το ΝΑΤΟ και θα μπορούσε να υπονομεύσει ολόκληρο τον στόλο των F-35», ανέφεραν. Η διακομματική επιστολή προς τον Τραμπ
Η νέα απάντηση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δείχνει, επομένως, ότι οι πολιτικές δηλώσεις περί προσέγγισης δεν αρκούν για να παρακαμφθεί το ισχύον νομικό πλαίσιο. Η Τουρκία μπορεί να συνεχίζει τις διαπραγματεύσεις, αλλά ο δρόμος προς τα F-35 περνά υποχρεωτικά από την οριστική επίλυση του ζητήματος των S-400.
