Φιλοφρονήσεις, θερμές δηλώσεις και περπάτημα αγκαζέ για τον Αμερικανό και τον Τούρκο πρόεδρο, μένει όμως να φανεί αν από τις προθέσεις του Τραμπ φτάσουμε στην υλοποίηση
Ιδιαίτερα πλούσιο σε δηλώσεις και προθέσεις είναι -μέχρι στιγμής τουλάχιστον- το ταξίδι του Ντόναλντ Τραμπ στην Τουρκία για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, θα είναι όμως και παραγωγικό για την Τουρκία;
Ο χρόνος θα δείξει αν η πρόθεση του Αμερικανού προέδρου να αποδεσμεύσει τα F-35 για την Τουρκία θα γίνει και πράξη – μεσολαβεί εξάλλου το Κογκρέσο που έχει αποφασιστικό λόγο για την άρση των κυρώσεων κατά της Άγκυρας.
Αν υπάρχει, όμως, κάτι που ήταν άμεσα ορατό ήταν το εξαιρετικά θερμό κλίμα ανάμεσα στον Αμερικανό και τον Τούρκο πρόεδρο και οικοδεσπότη της Συνόδου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ο Τραμπ έφτασε στην Άγκυρα με το «ενδιάμεσο» προεδρικό αεροσκάφος που είναι δώρο του Κατάρ μέχρι να ολοκληρωθεί η νέα γενιά των Air Force One.
Εκεί τον υποδέχτηκε ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και η σύζυγός του, Εμινέ. Ο Τούρκος ηγέτης έπιασε αμέσως αγκαζέ τον Τραμπ, αν και οι δύο δεν φαίνονταν να περπατούν πολύ καλά.
«Merhaba asker» (γειά σου, στρατιώτη) είπε μάλιστα ο Αμερικανός πόρεδρος, απευθυνόμενος στο άγημα που τον υποδέχτηκε στο αεροδρόμιο της Άγκυρας.
Οι δύο ηγέτες δεν έκαναν οι δηλώσεις, αφήνοντας προφανώς τα σπουδαία για αργότερα.
Αν αυτό σημαίνει κάτι, χέρι-χέρι περπάτησαν ο Ερντογάν και με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε
Ο Τραμπ θέλει να «ξεκλειδώσει» τα F-35 για τον «στενό μου φίλο τον Ερντογάν»: Όσα έγιναν στην πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ
Στις δηλώσεις του στο Προεδρικό Μέγαρο πλέον, ο Αμερικανός πρόεδρος άνοιξε τα χαρτιά του για τα F-35 και την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα.
«Αυτή είναι μια απόφαση που θα πάρουμε εμείς. Έχουμε πολύ καλές σχέσεις. Όλοι λένε: “Γιατί να μην το κάνουμε αυτό;” Η Τουρκία είναι πιο πιστή από τις περισσότερες χώρες. Είναι κάτι που εξετάζουμε. Το F-35 είναι το καλύτερο αεροσκάφος στον κόσμο, και θα το λάβουμε υπόψη», είπε.
Για τις κυρώσεις CAATSA είπε: «Θα άρουμε τις κυρώσεις, εντάξει; Δεν θέλω να χάνω χρόνο απαντώντας σε αυτό. Θα άρουμε αυτές τις κυρώσεις. Ήρθε η ώρα. Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις στους φίλους μας. Δεν θέλω να πνίξω τον φίλο μου με κυρώσεις».
Σε άλλο σημείο, ο Τραμπ, περνώντας από το ένα θέμα στο άλλο, είπε: «Όπως έχει αναφερθεί ευρέως στον Τύπο, είμαστε πολύ στενοί φίλοι (με τον Ερντογάν). Είναι υπέροχο να με καλωσορίζει το κτίριο όπου αναγράφεται το όνομά μου μόλις προσγειωθώ στο αεροδρόμιο. Το αεροδρόμιο είναι πανέμορφο, όλοι οι δρόμοι είναι καινούργιοι. Έχουμε καλές σχέσεις από την αρχή. Είναι μια πολύ ιδιαίτερη σχέση μεταξύ μας. Η Τουρκία έχει έναν πολύ ισχυρό ηγέτη. Διαθέτει ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις. Είναι μια πολύ ισχυρή χώρα. Χάρη σε αυτή τη σχέση, όλα πάνε καλά. Τρέφω μεγάλο σεβασμό για τον Πρόεδρο. Πιθανότατα θα συζητήσουμε και για το Ιράν. Έχουμε καταστρέψει σε μεγάλο βαθμό τον στρατό του. Δεν θα αποκτήσουν πυρηνικά όπλα. Είναι μεγάλη τιμή για μένα να βρίσκομαι ανάμεσά σας. Είχαμε μια πολύ καλή συνάντηση. Απολαύσαμε ένα ωραίο δείπνο και εργαστήκαμε πολύ».
Εξάλλου το είπε καθαρά ο Αμερικανός ηγέτης: είναι στην Άγκυρα μόνο και μόνο γιατί είναι «σπουδαίοι φίλοι». Το φιλοσόφησε και λίγο: «Ποτέ δεν ξέρεις γιατί μια σχέση είναι ξεχωριστή· κάποιοι άνθρωποι πρέπει να βρίσκονται στη ζωή σου και άλλοι όχι. Είτε συνεργάζεσαι με πολύ σκληρούς τύπους είτε δεν μπορείς να τα βγάλεις πέρα με αδύναμους ανθρώπους. Είχαμε εκείνο το περιστατικό με τον πάστορα, ο οποίος καταδικάστηκε σε μακροχρόνια φυλάκιση. Τηλεφώνησα στον Πρόεδρο και τον απελευθέρωσε αμέσως. Η χριστιανική κοινότητα δεν θα τον ξεχάσει. Τότε κατάλαβα πόσο καλή ήταν η χημεία μεταξύ μας. Υπάρχουν επίσης εκείνοι με τους οποίους δεν έχω καλή χημεία, και τα βγάζουμε πέρα μαζί τους με κάποιον τρόπο».
Καλά λόγια είχε να πει και για την επικεφαλής της ιταλικής κυβέρνησης Τζόρτζια Μελόνι – οι σχέσεις τους δεν είναι και στο καλύτερο σημείο τους το τελευταίο διάστημα.
«Είναι καλός άνθρωπος, πραγματικά», απάντησε ο Αμερικανός πρόεδρος σε μία ερώτηση που του έθεσε δημοσιογράφος. Πρόσθεσε ότι «την αγαπώ πολύ, όμως πιστεύω πως έκανε ένα λάθος, απλά δεν ήταν εκεί για εμάς και αυτό δεν μου άρεσε», αναφερόμενος στην άρνηση της Μελόνι να συνδράμει την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν.
Ο Ερντογάν εξήγησε, από την πλευρά του, ότι «το F-35 δεν αποτελεί νέο ζήτημα για εμάς· το έχουμε συζητήσει με τις ΗΠΑ στο παρελθόν και μας δόθηκε η υπόσχεση για 5 αεροσκάφη. Ο κ. Τραμπ μας έδωσε επίσης τον λόγο του, και γνωρίζω ότι στις συζητήσεις αυτής της συνόδου κορυφής εξετάζουμε θετικά την υπόσχεση που λάβαμε από αυτούς σχετικά με το F-35. Ο κ. Τραμπ τηρεί πάντα τον λόγο του σε αυτό το θέμα. Πιστεύω ότι θα προκύψει μια θετική απόφαση σχετικά με το F-35».
Τι ζητούσε η Τουρκία
Η Άγκυρα είχε μια αρκετά μεγάλη λίστα με όσα ήθελε να εξασφαλίσει από τη Σύνοδο Κορυφής, σε μια προσπάθεια να κεφαλαιοποιήσει τη συγκυρία και με στόχο την πλήρη εξομάλυνση των αμερικανοτουρκικών σχέσεων όπως και να διασφαλίσει την άνευ όρων συμμετοχή της στο μεγάλο εγχείρημα της Ευρωπαϊκής Άμυνας.
Κορυφαίο ίσως αίτημα προς τις ΗΠΑ ήταν η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, με τον Τραμπ να στέλνει το μήνυμα ότι θέλει να βρεθεί τρόπος για να αρθούν οι κυρώσεις κατά της Άγκυρας βάσει της νομοθεσίας CAATSA και λόγω της αγοράς και κατοχής του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400. Ωστόσο η αμερικανική νομοθεσία και το Κογκρέσο αποτελούν εμπόδια που δεν μπορούν να παρακαμφθούν, οπότε η δήλωση Τραμπ έχει επικοινωνιακό μάλλον αντίκρυσμα παρά πρακτικό.
Παράλληλα, η Τουρκία ήθελε να εξασφαλίσει ότι θα γίνει πράξη η πρόθεση της Γαλλίας να απελευθερώσει την πώληση των γαλλοϊταλικής κατασκευής πυραύλων SAMP/T. Εάν επιβεβαιωθεί η πώληση του συστήματος στην Τουρκία, τότε πιθανότατα θα εκλείψει η ανάγκη διατήρησης των S-400, άρα αμέσως θα ανοίξει ο δρόμος για την επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35.
Για την Τουρκία, το άλλο μεγάλο στοίχημα είναι να ανοίξει το παράθυρο για τη θεσμική, αλλά χωρίς όρους και περιορισμούς, συμμετοχή της στο εγχείρημα της Ευρωπαϊκής Άμυνας και του επανεξοπλισμού της Ευρώπης (πρόγραμμα SAFE). Η Άγκυρα ελπίζει ότι έτσι θα διαμορφωθεί το πλαίσιο για μια ειδική σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, με την Τουρκία να λειτουργεί ως πάροχος ασφάλειας και αμυντικού εξοπλισμού.
Η ατζέντα της Συνόδου
Ψηλά στην ατζέντα της Συνόδου ήταν η υλοποίηση της δέσμευσης για συνολικές αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ έως το 2035, εκ των οποίων το 3,5% αφορά αμιγώς στρατιωτικές δαπάνες και το υπόλοιπο επενδύσεις που ενισχύουν την άμυνα και την ανθεκτικότητα. (Η Ελλάδα, η Πολωνία, οι σκανδιναβικές και οι βαλτικές χώρες καλύπτουν τον στόχο).
Η συζήτηση για τις αμυντικές δαπάνες συνδέεται άμεσα με τον ευρύτερο μετασχηματισμό της Συμμαχίας και τη σταδιακή μεταφορά μεγαλύτερου μέρους της ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης στους Ευρωπαίους Συμμάχους και τον Καναδά, χωρίς να αμφισβητείται η αμερικανική δέσμευση στο άρθρο 5.
Η συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία είναι και αυτή βασικό αντικείμενο της Συνόδου.
Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί και στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής βάσης της Συμμαχίας.
«Λίστα αγορών» 40 δισ. δολαρίων από το ΝΑΤΟ
Με πρόθεση να πείσει τον Τραμπ ότι οι Ευρωπαίοι παίρνουν στα σοβαρά το θέμα της άμυνας και των εξοπλισμών, ο Γενικός Γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, ανακοίνωσε συμβόλαια εξοπλισμών με αξία που θα ξεπεράσει τα 40 δισεκατομμύρια δολάρια την επόμενη πενταετία.
Η λίστα περιλαμβάνει:
- Πέντε drone επιτήρησης Grumman MQ-4C Triton της Northrop, με τη Νορβηγία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία και τη Δανία να υπογράφουν επιστολή προθέσεων για την αγορά. Τα Triton και τα RQ-4D Phoenix που εδρεύουν στη βάση της Σιγκονέλα στην Ιταλία, θα χρησιμοποιηθούν για το πρόγραμμα χερσαίας επιτήρησης του ΝΑΤΟ.
- Έως και δέκα αεροσκάφη επιτήρησης GlobalEye από τη Saab προκειμένου να αντικαταστήσουν τον γηρασμένο στόλο αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης AWACS. Μια επιλογή και με πολιτική σημασία αφού επιλέγεται μια σουηδική εταιρεία αντί της αμερικανικής Boeing.
- Ένα δεύτερο Airbus A330 MRTT θα προστεθεί στον πολυεθνικό στόλο εναέριου ανεφοδιασμού που θα έχει πλέον 12 αεροσκάφη.
Ακόμη, οι Σύμμαχοι δεσμεύονται να εργαστούν από κοινού για να αποκτήσουν, αποθηκεύσουν, μεταφέρουν και διαχειριστούν αποθέματα κρίσιμων αμυντικών υλικών. Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει το Βέλγιο, τον Καναδά, τη Δανία, τη Φινλανδία, την Ελλάδα, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, την Ολλανδία, τη Νορβηγία, την Ισπανία, τη Σουηδία και την Τουρκία.
Ρούτε: Το ΝΑΤΟ χρειάζεται «διατλαντική επανάσταση» στην αμυντική βιομηχανία
Σε «διατλαντική επανάσταση» στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας κάλεσε τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ ο Μαρκ Ρούτε, τονίζοντας ότι απαιτούνται μεγαλύτερες επενδύσεις και ταχύτερη αύξηση της παραγωγής, την ώρα που η Ρωσία συνεχίζει να ενισχύει τη στρατιωτική της μηχανή, επενδύοντας τεράστιους πόρους.
«Για να αντιμετωπίσουμε αυτή την πρόκληση, χρειαζόμαστε μία διατλαντική αμυντική βιομηχανική επανάσταση», δήλωσε και τόνισε χαρακτηριστικά ότι «ο ήχος των μηχανών πρέπει να γίνει βρυχηθμός».
Και αυτά γιατί «το ΝΑΤΟ είναι ομάδα που ξέρει να σκοράρει». Όπως εξήγησε, «καμία ομάδα δεν κερδίζει χάρη σε έναν μόνο εξαιρετικό παίκτη. Χρειάζεσαι τον τερματοφύλακα, τους αμυντικούς, τους μέσους, τους επιθετικούς. Όλοι όμως παρατηρούν τον παίκτη που πέτυχε το νικητήριο γκολ. Αλλά πίσω από κάθε επιτυχημένο παίκτη και κάθε ομάδα στο γήπεδο υπάρχουν πολλοί άλλοι στον πάγκο και πίσω από τις σκηνές: οι προπονητές, οι αναλυτές, οι άνθρωποι που φροντίζουν να λειτουργούν όλα σωστά. Κανείς δεν κερδίζει μόνος του».
