Νέα επικίνδυνη κλιμάκωση καταγράφεται στη Μέση Ανατολή, καθώς ιρανικά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι η στρατιωτική ηγεσία της χώρας διέταξε εκ νέου το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, κατηγορώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ότι παραβίασαν την ενδιάμεση συμφωνία αποκλιμάκωσης.
Η ανακοίνωση ήρθε μετά τα νέα ισραηλινά πλήγματα στον νότιο Λίβανο και στην κοιλάδα Μπεκάα, λίγες ώρες αφότου είχε τεθεί σε ισχύ νέα κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ.
Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν υπάρχει ανεξάρτητη επιβεβαίωση ότι έχει σταματήσει πλήρως η διέλευση όλων των εμπορικών και πετρελαϊκών πλοίων. Η ανακοίνωση της Τεχεράνης έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στις διεθνείς αγορές, καθώς τα Στενά αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο.
Η κατηγορία της Τεχεράνης προς την Ουάσιγκτον
Σύμφωνα με τις μεταδόσεις ιρανικών και ασιατικών μέσων, η Τεχεράνη θεωρεί ότι οι νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο αποτελούν παραβίαση του μνημονίου συνεννόησης που είχε συμφωνηθεί με τις ΗΠΑ.
Η ενδιάμεση συμφωνία προβλέπει παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων από την Ουάσιγκτον, την Τεχεράνη και τις συμμαχικές δυνάμεις τους σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Η εφαρμογή της κατάπαυσης των εχθροπραξιών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την έναρξη των συνομιλιών διάρκειας 60 ημερών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τη διαμόρφωση μιας μονιμότερης συμφωνίας.
Το Ισραήλ, ωστόσο, υποστηρίζει ότι δεν συμμετείχε στις αμερικανοϊρανικές διαπραγματεύσεις και επομένως δεν θεωρεί ότι δεσμεύεται από το σχετικό μνημόνιο. Παράλληλα, έχει δηλώσει ότι θα συνεχίσει να επιχειρεί εναντίον οποιασδήποτε απειλής προς τις δυνάμεις ή το έδαφός του.
Η ιρανική πλευρά αποδίδει πολιτική ευθύνη στην Ουάσιγκτον, θεωρώντας ότι οι ΗΠΑ δεν εμπόδισαν τον βασικό τους σύμμαχο να συνεχίσει τις επιθέσεις στον Λίβανο.
Δεκαέξι νεκροί από τις ισραηλινές επιδρομές
Οι νέες ισραηλινές επιδρομές προκάλεσαν τον θάνατο τουλάχιστον 16 ανθρώπων, σύμφωνα με τις λιβανικές υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας.
Ανάμεσα στα θύματα βρίσκονταν μέλη οικογένειας με δύο παιδιά, καθώς και ένας στρατιώτης του λιβανικού στρατού. Οι επιθέσεις έπληξαν περιοχές στον νότιο Λίβανο και στην κοιλάδα Μπεκάα, όπου η Χεζμπολάχ διατηρεί ισχυρή παρουσία.
Ο ισραηλινός στρατός υποστήριξε ότι οι επιχειρήσεις πραγματοποιήθηκαν ως απάντηση στην εκτόξευση περισσότερων από 50 βλημάτων από τη Χεζμπολάχ εναντίον ισραηλινών δυνάμεων στον νότιο Λίβανο.
Η Χεζμπολάχ, από την πλευρά της, ανέφερε ότι οι μαχητές της αντέδρασαν σε απόπειρα ισραηλινών στρατευμάτων να προωθηθούν σε στρατηγική περιοχή. Η οργάνωση δήλωσε ότι παραμένει δεσμευμένη στην εκεχειρία, αλλά δεν θα επιτρέψει στο Ισραήλ να δρα ανεξέλεγκτα ή να επεκτείνει τις θέσεις του σε λιβανικό έδαφος.
Η εύθραυστη επαναλειτουργία των Στενών
Το μνημόνιο ΗΠΑ–Ιράν προέβλεπε τη σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τα οποία είχαν ουσιαστικά κλείσει για μεγάλο μέρος της εμπορικής ναυσιπλοΐας κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Τα πρώτα δεξαμενόπλοια άρχισαν να πραγματοποιούν διελεύσεις μετά τη συμφωνία, χωρίς όμως η κυκλοφορία να έχει επιστρέψει στα φυσιολογικά επίπεδα. Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν προειδοποιήσει ότι η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας θα απαιτούσε χρόνο.
Παράλληλα, το Ιράν ανακοίνωσε νέο σύστημα υποχρεωτικής ηλεκτρονικής καταχώρισης για τα πλοία που επιθυμούν να περάσουν από τα Στενά. Η Τεχεράνη είχε γνωστοποιήσει ότι θα διατηρήσει αυξημένο έλεγχο της θαλάσσιας οδού, σε συνεργασία με το Ομάν, και ότι εξετάζει την επιβολή τελών μετά το πέρας της μεταβατικής περιόδου των 60 ημερών.
Δεν έχει επιβεβαιωθεί καθολικό επιχειρησιακό κλείσιμο
Παρά την ιρανική ανακοίνωση, δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητες ναυτιλιακές ή διεθνείς Αρχές ότι οι ιρανικές δυνάμεις έχουν αποκλείσει όλες τις διαθέσιμες διαδρομές.
Η κατάσταση παραμένει συγκεχυμένη, καθώς έχουν δημοσιευτεί αντικρουόμενες πληροφορίες για το εάν πρόκειται για άμεσο και καθολικό αποκλεισμό ή για νέα στρατιωτική προειδοποίηση προς τη διεθνή ναυτιλία.
Μόλις μία ημέρα νωρίτερα, η ιρανική πλευρά είχε εκδώσει νέες οδηγίες για τη διέλευση των πλοίων, γεγονός που έδειχνε ότι η ναυσιπλοΐα επρόκειτο να συνεχιστεί υπό αυστηρούς όρους. Η νέα ανακοίνωση καταδεικνύει πόσο εύκολα μπορεί να ανατραπεί η διαδικασία αποκλιμάκωσης.
Στον αέρα οι συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν
Η επανέναρξη των εχθροπραξιών στον Λίβανο έχει θέσει σε αμφιβολία και τις επόμενες συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Οι διαπραγματεύσεις στην Ελβετία επρόκειτο να επικεντρωθούν στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, στις κυρώσεις, στην απελευθέρωση δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων και στη σταθεροποίηση της ναυσιπλοΐας στον Ορμούζ.
Ωστόσο, η προοπτική των συνομιλιών παραμένει αβέβαιη, καθώς η Τεχεράνη συνδέει την εφαρμογή της συμφωνίας με την πραγματική παύση των επιχειρήσεων στον Λίβανο.
Ένα καθολικό κλείσιμο των Στενών θα μπορούσε να προκαλέσει νέα άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, καθώς και σημαντική αύξηση των ναύλων και των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου.
Η νέα κρίση δείχνει ότι η ενδιάμεση συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με την πρώτη μεγάλη δοκιμασία της και ότι μία νέα στρατιωτική ενέργεια σε οποιοδήποτε μέτωπο μπορεί να επαναφέρει ολόκληρη την περιοχή σε γενικευμένη σύγκρουση.
