Μια νέα μορφή πολέμου διαμορφώνεται στην Ουκρανία, όπου ρομπότ, drones και τηλεχειριζόμενα οχήματα αναλαμβάνουν πλέον αποστολές που μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν την παρουσία στρατιωτών στην πρώτη γραμμή.
Σε υπόγεια κέντρα ελέγχου, μακριά από το μέτωπο, Ουκρανοί βετεράνοι που πολέμησαν σε σκληρές μάχες, από την Αβντίιβκα έως το Μπαχμούτ, συντονίζουν επιχειρήσεις μέσω οθονών, αναγνωριστικών drones και ζωντανών μεταδόσεων. Πρόκειται για έναν πόλεμο που εκτελείται από απόσταση, με μη επανδρωμένα συστήματα να πλήττουν ρωσικούς στόχους χωρίς να απαιτείται η παρουσία Ουκρανών στρατιωτών στο έδαφος.
Η στροφή αυτή δεν είναι μόνο τεχνολογική, αλλά και αναγκαστική. Η Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα στελέχωσης, ενώ η αβεβαιότητα γύρω από τη δυτική υποστήριξη έχει ενισχύσει την ανάγκη για λύσεις που μειώνουν το ανθρώπινο κόστος. Έτσι, τα drones, τα ρομπότ και τα τηλεχειριζόμενα οχήματα εξελίσσονται σε κρίσιμα εργαλεία απέναντι στη ρωσική εισβολή.
Τον Απρίλιο, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε ότι ουκρανικές δυνάμεις κατέλαβαν για πρώτη φορά ρωσική θέση χρησιμοποιώντας αποκλειστικά ρομπότ και drones. Σύμφωνα με τον ίδιο, από τον Ιανουάριο τα μη επανδρωμένα συστήματα είχαν πραγματοποιήσει περίπου 22.000 αποστολές.
Οι Ρώσοι στρατιώτες, σύμφωνα με όσα έχουν μεταφέρει Ουκρανοί χειριστές, αποκαλούν αυτά τα ρομπότ «σιωπηλό θάνατο», καθώς γίνονται αντιληπτά μόλις λίγα μέτρα πριν από την έκρηξη. Η προσέγγισή τους είναι αθόρυβη και η ακτίνα καταστροφής των εκρηκτικών που μεταφέρουν αφήνει ελάχιστα περιθώρια αντίδρασης.
Η μονάδα NC13 της Τρίτης Ταξιαρχίας Εφόδου εκτιμά ότι σε 164 επιθέσεις θα χρειάζονταν περίπου 2.300 στρατιώτες για να επιτευχθεί το ίδιο αποτέλεσμα που πέτυχαν τα ρομπότ. Κατά τους ίδιους υπολογισμούς, σχεδόν οι μισοί από αυτούς θα είχαν σκοτωθεί ή τραυματιστεί. Με άλλα λόγια, η τεχνολογία αυτή ενδέχεται να έχει προστατεύσει τη ζωή ή τη σωματική ακεραιότητα περίπου χιλίων Ουκρανών στρατιωτών.
Ο υποδιοικητής της μονάδας, με το προσωνύμιο Bar, αναφέρει ότι αν τέτοιος εξοπλισμός υπήρχε στις μάχες του Ντονμπάς, περισσότεροι συμπολεμιστές του θα είχαν επιβιώσει. Από την πλευρά του, ο διοικητής της μονάδας, Μικόλα Ζινκέβιτς, γνωστός ως «Μακάρ», περιγράφει μια ριζική αλλαγή στη φύση του πολέμου, σημειώνοντας ότι πλέον η τεχνολογία καθορίζει τα πάντα.
Η εξέλιξη αυτή φέρνει στο προσκήνιο και νέους πρωταγωνιστές. Η 22χρονη Γκόρα, η οποία εργάζεται στον τομέα του ενσωματωμένου λογισμικού και υλικού, τονίζει ότι το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο τα οχήματα, αλλά τα μυαλά που σχεδιάζουν τις επιχειρήσεις και συνδέουν την επικοινωνία ανάμεσα σε μηχανές και χειριστές.
Οι προκλήσεις, πάντως, παραμένουν μεγάλες. Η παραποίηση δορυφορικών σημάτων, γνωστή ως GPS spoofing, αναγκάζει τους χειριστές να χρησιμοποιούν προεγγεγραμμένες διαδρομές, παλαιότερα βίντεο από drones και λεπτομερή χαρτογράφηση του εδάφους, ώστε να κατευθύνουν τα ρομπότ προς τους στόχους τους.
Τα τηλεχειριζόμενα οχήματα αναλαμβάνουν πλέον ακόμη και αποστολές του πεζικού. Σε ορισμένες περιπτώσεις μεταφέρουν πολυβόλα, παραμένουν κρυμμένα στη βλάστηση για ημέρες και ενεργοποιούνται όταν πλησιάζει ο εχθρός. Σε άλλες, μεταφέρουν πυρομαχικά ή χρησιμοποιούνται για την απομάκρυνση τραυματιών από περιοχές όπου τα ρωσικά drones επιτηρούν συνεχώς τον ουρανό.
Ωστόσο, η τεχνολογία δεν έχει εξαφανίσει την ανάγκη για ανθρώπινη παρουσία. Στρατιώτες όπως ο Crowκαι ο Creepy, της 24ης Μηχανοκίνητης Ταξιαρχίας, πέρασαν σχεδόν έναν χρόνο σε χαρακώματα πρώτης γραμμής, βιώνοντας αδιάκοπες επιθέσεις με drones και συνθήκες ακραίας εξάντλησης.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία δείχνει πλέον ότι οι μηχανές δεν λειτουργούν απλώς υποστηρικτικά, αλλά αλλάζουν τον ίδιο τον τρόπο διεξαγωγής των επιχειρήσεων. Από την αναγνώριση και τον ανεφοδιασμό έως τις επιθέσεις και την εκκένωση τραυματιών, το πεδίο της μάχης μετατρέπεται σε ένα περιβάλλον όπου η επιβίωση εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από την ταχύτητα της τεχνολογικής προσαρμογής.
