ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία ξεπερνούν το μισό των δαπανών – Εκρηκτική αύξηση σε Ευρώπη και Ασία λόγω πολέμων και εντάσεων
Οι χώρες του κόσμου διέθεσαν σχεδόν 2,9 τρισεκατομμύρια για στρατιωτικές δαπάνες το 2025, το ενδέκατο συναπτό έτος αύξησής τους, με φόντο των πολλαπλασιασμό των ένοπλων συγκρούσεων, επισημαίνει έκθεση αναφοράς που δημοσιοποιείται σήμερα.
Οι τρεις χώρες που δαπάνησαν τα υψηλότερα ποσά–οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία–αντιπροσωπεύουν μαζί πάνω από το μισό από το σύνολο αυτό, ή αλλιώς 1,480 τρισεκ. δολάρια.
Η αύξηση σε ετήσια βάση έφθασε το 2,9% σε πραγματικές τιμές, παρά την ελαφριά μείωση των αμερικανικών στρατιωτικών δαπανών, σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας για την Ειρήνη με έδρα τη Στοκχόλμη (SIPRI).
Η μείωση των δαπανών των ΗΠΑ υπερκαλύφθηκε από μεγάλες αυξήσεις στην Ευρώπη και στην Ασία την περασμένη χρονιά, η οποία «σημαδεύτηκε από πολέμους και κλιμάκωση των εντάσεων», εξήγησε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Λορέντζο Σκαρατζάτο, ερευνητής του SIPRI.
Το «στρατιωτικό βάρος»–το ποσοστό του παγκόσμιου ΑΕΠ που αφοσιώνεται στις στρατιωτικές δαπάνες–ήταν το υψηλότερο από το 2009.
«Όλα δείχνουν ότι ο κόσμος αισθάνεται λιγότερο ασφαλής και δαπανά περισσότερα για τις ένοπλες δυνάμεις του για να αντιμετωπίσει το παγκόσμιο περιβάλλον», σχολίασε ο ερευνητής.
Οι ΗΠΑ δαπάνησαν 954 δισεκατομμύρια δολάρια, ποσό μειωμένο κατά 7,5% σε σύγκριση με το 2024, όμως η μείωση αυτή οφείλεται στο γεγονός πως δεν εγκρίθηκε κανένα νέο πακέτο οικονομικής-στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, αντίθετα με τα τρία προηγούμενα χρόνια, όταν η Ουάσιγκτον υποσχέθηκε στο Κίεβο 127 δισεκ. δολάρια.
Εξάλλου η μείωση αυτή θα είναι βραχεία, καθώς το αμερικανικό Κογκρέσο ενέκρινε δαπάνες που ξεπερνούν το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια για το 2026 και μπορεί να φθάσουν ως ακόμη και το 1,5 τρισεκ. το 2027, αν υιοθετηθεί πρόταση προϋπολογισμού της κυβέρνησης του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Βασικός κινητήρας της αύξησης σε παγκόσμια κλίμακα ήταν η Ευρώπη–που συμπεριλαμβάνει τη Ρωσία και την Ουκρανία–καθώς η άνοδος των στρατιωτικών δαπανών ήταν 14%: έφθασαν τα 864 δισεκ. δολάρια.
Αυτό εξηγείται «από δυο μείζονες παράγοντες. Ο ένας είναι ο πόλεμος σε εξέλιξη στην Ουκρανία και ο άλλος είναι η απεμπλοκή των ΗΠΑ από την Ευρώπη», όπως το βλέπει ο κ. Σκαρατζάτο.
Η Ουάσιγκτον «πιέζει την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος» της ευθύνης για τις δαπάνες «για την άμυνά της».
Η Γερμανία, που κατατάσσεται τέταρτη παγκοσμίως σε όρους δαπανών, τις αύξησε κατά 24% το 2025, έφθασαν τα 114 δισεκ. δολάρια.
Η Ισπανία αύξησε επίσης κατά πολύ τις δαπάνες της, κατά 50%, στα 40,2 δισεκ. δολάρια, ξεπερνώντας το 2% του ΑΕΠ για πρώτη φορά μετά το 1994.
Οι δαπάνες της Ρωσίας αυξήθηκαν κατά 5,9% και έφθασαν τα 190 δισεκ. δολάρια, ή το 7,5% του ΑΕΠ.
Η Ουκρανία τις αύξησε κατά 20% και έφθασαν τα 84,1 δισεκ. δολάρια, ή το 40% του ΑΕΠ.
Θεαματική αύξηση σε Ασία-Ωκεανία
Παρά τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή οι στρατιωτικές δαπάνες το 2025 δεν αυξήθηκαν παρά οριακά (+0,1%) στην περιοχή, φθάνοντας τα 218 δισεκ. δολάρια.
Ενώ οι περισσότερες χώρες της περιφέρειας αύξησαν τις στρατιωτικές δαπάνες τους, το Ισραήλ και το Ιράν τις μείωσαν πέρυσι.
Στην Ισλαμική Δημοκρατία, οι στρατιωτικές δαπάνες μειώθηκαν πέρυσι κατά 5,6%, συρρικνώθηκαν στα 7,4 δισεκ. δολάρια, η μείωση αυτή όμως εξηγείται κυρίως από το γεγονός ότι ο πληθωρισμός σε ετήσια βάση ήταν υψηλός, ανήλθε στο 42%. Οι δαπάνες σε ονομαστικούς όρους αυξήθηκαν.
Για το Ισραήλ, η μείωση κατά 4,9% στα 48,3 δισεκ. δολάρια αντανακλά ιδίως την αποκλιμάκωση, για κάποιο διάστημα, του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας, με την κατάπαυση του πυρός με τη Χαμάς που τέθηκε σε εφαρμογή τον Ιανουάριο και κατόπιν τον Οκτώβριο του 2025, σύμφωνα με τους ερευνητές του SIPRI· ωστόσο, οι δαπάνες ήταν αυξημένες κατά 97% σε σύγκριση με εκείνες του 2022.
Στην περιφέρεια Ασίας-Ωκεανίας, οι δαπάνες έφθασαν συνολικά τα 681 δισεκ. δολάρια, ήταν αυξημένες κατά 8,5% σε σύγκριση με το 2024. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη άνοδό τους από το 2009.
Ο «βασικός» παράγοντας ήταν η Κίνα, που αυξάνει τις στρατιωτικές δαπάνες της κάθε χρόνο τις τρεις τελευταίες δεκαετίες και το 2025 διέθεσε κάπου 336 δισεκ. δολάρια, σύμφωνα με τον ερευνητή του SIPRI Σκαρατζάτο.
Ωστόσο η αύξηση αποδίδεται επίσης στην «αντίδραση ορισμένων άλλων κρατών, όπως η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία και η Ταϊβάν» μπροστά σε αυτή που εκλαμβάνουν ως κινεζική «απειλή», συμπλήρωσε.
Η Ιαπωνία αύξησε τις στρατιωτικές δαπάνες της κατά 9,7% στα 62,2 δισεκ. δολάρια το 2025, ή αλλιώς στο 1,4% του ΑΕΠ–το υψηλότερο ποσοστό από το 1958–ενώ η Ταϊβάν κατά 14% στα 18,2 δισεκ. δολάρια.
