Το Atlantic Meridional Overturning Circulation, ένα από τα βασικότερα συστήματα ωκεάνιων ρευμάτων του Ατλαντικού που ρυθμίζει το παγκόσμιο κλίμα, ενδέχεται να επιβραδυνθεί σημαντικά έως το 2100, σύμφωνα με νέα μελέτη, αν και τα ευρήματά της αντιμετωπίζονται με επιφυλάξεις από μέρος της επιστημονικής κοινότητας.
Το πολύπλοκο αυτό σύστημα κυκλοφορίας, γνωστό και ως AMOC, εκτιμάται ότι μπορεί να μειώσει την έντασή του έως και κατά 51% μέχρι το τέλος του αιώνα, σε ένα σενάριο μέτριων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η πρόβλεψη αυτή είναι πιο απαισιόδοξη σε σχέση με προηγούμενα κλιματικά μοντέλα, τα οποία υπολόγιζαν μέση επιβράδυνση γύρω στο 32%.
Ο κλιματολόγος Valentin Portmann επισημαίνει ότι τα νέα δεδομένα δείχνουν μια πιο έντονη αποδυνάμωση από ό,τι αναμενόταν, γεγονός που ενισχύει την ανησυχία ότι το σύστημα πλησιάζει σε κρίσιμο σημείο. Η εξασθένηση αυτή συνδέεται με την υπερθέρμανση των επιφανειακών υδάτων και τη στρωματοποίηση των ωκεανών, που δυσχεραίνει την ανάμειξή τους.
Παρότι δεν υπάρχει πλήρης συμφωνία μεταξύ των επιστημόνων, μια σημαντική επιβράδυνση, ή ακόμη και κατάρρευση, του AMOC θα είχε σοβαρές επιπτώσεις σε παγκόσμια κλίμακα. Συχνά συγχέεται με το Gulf Stream, αν και αποτελεί μόνο ένα μέρος του ευρύτερου συστήματος. Ο ρόλος του στην κλιματική ισορροπία είναι καθοριστικός.
Πιθανές συνέπειες μιας δραστικής αποδυνάμωσης περιλαμβάνουν πτώση θερμοκρασιών στη Βόρεια Ευρώπη, ξηρασίες σε περιοχές όπως το Σαχέλ και η Νότια Ασία, άνοδο της στάθμης των θαλασσών στη Βόρεια Αμερική και μειωμένη ικανότητα των ωκεανών να απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα.
Ο ερευνητής Florian Sévellec τονίζει ότι, αν και υπάρχει γενική συμφωνία πως το AMOC εξασθενεί, η ακριβής ένταση αυτής της επιβράδυνσης παραμένει αντικείμενο συζήτησης.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Science Advances, επιχειρεί να περιορίσει την αβεβαιότητα συνδυάζοντας δεδομένα από κλιματικά μοντέλα με πραγματικές παρατηρήσεις. Με αυτόν τον τρόπο καταλήγει σε εκτίμηση επιβράδυνσης 51% με σχετικά μικρό περιθώριο σφάλματος.
Σύμφωνα με τον ωκεανογράφο Stefan Rahmstorf, τα πιο «απαισιόδοξα» σενάρια φαίνεται να είναι και τα πιο ρεαλιστικά, καθώς ευθυγραμμίζονται καλύτερα με τα διαθέσιμα δεδομένα. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι το AMOC πλησιάζει σε πολύ χαμηλά επίπεδα λειτουργίας μέχρι το τέλος του αιώνα.
Ωστόσο, ο Fabien Roquet καλεί σε προσεκτική ερμηνεία των αποτελεσμάτων, υπογραμμίζοντας ότι μία μόνο μελέτη δεν αρκεί για να κλείσει τη σχετική επιστημονική συζήτηση. Παρόμοια στάση κρατά και η επιστημονική κοινότητα συνολικά, με τις εκθέσεις της Intergovernmental Panel on Climate Change να αποτελούν το βασικό σημείο αναφοράς για την αξιολόγηση της γνώσης γύρω από την κλιματική αλλαγή.
Το μόνο βέβαιο, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, είναι ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη εξελίσσεται με ταχύ ρυθμό. Είτε το AMOC αποδυναμωθεί σημαντικά είτε όχι, οι μεγάλες κλιματικές αλλαγές έχουν ήδη ξεκινήσει και αναμένεται να ενταθούν τις επόμενες δεκαετίες.
