Με έντονη ανησυχία παρακολουθεί η κυβέρνηση τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης επαναφέρει τον κίνδυνο μιας νέας ενεργειακής κρίσης, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυξήσεις στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος και των καυσίμων.
Ήδη οι διεθνείς αγορές δείχνουν τα πρώτα σημάδια πίεσης. Η τιμή του φυσικού αερίου, που πριν από την έναρξη της κρίσης βρισκόταν κοντά στα 30 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έχει ανέβει περίπου στα 52 ευρώ. Παράλληλα, η τιμή του πετρελαίου Brent πλησιάζει τα 120 δολάρια το βαρέλι, ξεπερνώντας το όριο των 100 δολαρίων που θεωρούνταν σημείο συναγερμού για τις κυβερνήσεις.
Την ίδια στιγμή, οι αυξήσεις έχουν αρχίσει να φαίνονται και στα πρατήρια καυσίμων. Η μέση τιμή της βενζίνης στα μεγάλα αστικά κέντρα διαμορφώνεται περίπου στα 1,80 ευρώ το λίτρο, ενώ σε περιοχές όπως τα Δωδεκάνησα αγγίζει τα 2 ευρώ και στις Κυκλάδες έχει ήδη ξεπεράσει αυτό το επίπεδο. Ανοδική πορεία καταγράφει και το ντίζελ κίνησης, το οποίο μέσα σε μία εβδομάδα αυξήθηκε κατά περίπου 20 λεπτά το λίτρο και στην Αττική κινείται γύρω στα 1,75 ευρώ.
Η άνοδος των τιμών έρχεται σε μια περίοδο που η Ελλάδα και η Ευρώπη είχαν καταφέρει να σταθεροποιήσουν την ενεργειακή αγορά μετά την κρίση των προηγούμενων ετών. Ωστόσο, η νέα γεωπολιτική ένταση αναδεικνύει ξανά τη σημασία της ενεργειακής ασφάλειας, της διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού και της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Πιέσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα
Η βασική ανησυχία για την Ελλάδα αφορά την επίδραση της αύξησης του φυσικού αερίου στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το καύσιμο παραμένει καθοριστικός παράγοντας για τη διαμόρφωση των τιμών στην αγορά ηλεκτρισμού. Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, εάν συνεχιστεί η ανοδική πορεία των διεθνών τιμών, ενδέχεται να υπάρξουν αυξήσεις της τάξης του 20% έως 30% στα τιμολόγια ρεύματος από τον Απρίλιο.
Παράλληλα, η Ελλάδα εξακολουθεί να επωφελείται από την αυξημένη παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, όπως τα αιολικά, τα υδροηλεκτρικά και τα φωτοβολταϊκά. Ωστόσο, καθυστερήσεις στην ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, όπως οι μπαταρίες, περιορίζουν τη δυνατότητα εξισορρόπησης του συστήματος σε περιόδους έντονων διακυμάνσεων.
Στο τραπέζι μέτρα στήριξης
Σε περίπτωση που η κρίση κλιμακωθεί, η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ενεργοποίησης μέτρων στήριξης αντίστοιχων με εκείνα που εφαρμόστηκαν την περίοδο της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης. Μεταξύ αυτών εξετάζονται επιδοτήσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα, πλαφόν στις τιμές των καυσίμων ή ακόμη και μηχανισμοί τύπου fuel pass.
Υπενθυμίζεται ότι μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Ελλάδα είχε διαθέσει περίπου 10 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, χρηματοδοτώντας επιδοτήσεις μέσω του κρατικού προϋπολογισμού και της φορολόγησης των υπερκερδών των ενεργειακών εταιρειών.
Μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές ρεύματος
Την ίδια ώρα, οι ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας εμφανίζουν έντονη μεταβλητότητα. Σε χώρες όπως η Δανία και η Ολλανδία οι τιμές έχουν παρουσιάσει ακραίες διακυμάνσεις μέσα στην ίδια ημέρα, καθώς η υψηλή παραγωγή από φωτοβολταϊκά μειώνει τις τιμές το μεσημέρι, ενώ μετά τη δύση του ήλιου αυξάνεται η ανάγκη για μονάδες φυσικού αερίου.
Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στην Ελλάδα. Για σήμερα, 9 Μαρτίου, η χονδρική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει σχετικά χαμηλή λόγω της ισχυρής παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, που μαζί με τα υδροηλεκτρικά καλύπτουν σχεδόν το 75% της παραγωγής. Ωστόσο, μέσα στην ίδια ημέρα παρατηρούνται μεγάλες διακυμάνσεις, με τιμές από αρνητικά επίπεδα έως και τα 247 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Η ενεργειακή εξίσωση της Ευρώπης
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή συμπίπτουν με την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να απεξαρτηθεί πλήρως από το ρωσικό φυσικό αέριο έως το 2027. Η στρατηγική αυτή βασίζεται στην ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στην αύξηση των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από χώρες όπως η Νορβηγία και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλα, οι γεωπολιτικές εντάσεις επαναφέρουν τη συζήτηση για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και τον ρόλο της ενέργειας ως εργαλείου γεωπολιτικής πίεσης, καθώς οι διεθνείς ισορροπίες στην αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου παραμένουν εύθραυστες.
