Δευτέρα 9 Μαρτίου σήμερα και σύμφωνα με το εορτολόγιο τιμώνται αρκετά ονόματα. Μεταξύ αυτών γιορτάζουν οι:
Αέτιος, Αέτης, Αετός, Αετίων, Αετίς, Αετίνα, Βιβιανός, Βιβιάνα, Βιβιανή, Βιβή, Βίβιαν, Ηλιανή, Ηλιάνα, Λιάνα, Ιλιάνα, Ηλιανός, Ιλιάς, Λυσίμαχος, Λυσιμάχη, Ξάνθος, Ξάνθιος, Ξανθιάς, Ξανθούλης, Ξανθούλα, Ξανθή, Σεβηριανός, Σεβηριανή, Σμαράγδα, Σμαραγδή, Σμαραγδένια, Σμαρούλα, Σμαρώ, Σμαραγδία, Σμαραγδούλα, Σμάρα, Σμάρης, Φιλοκτήμων, Φιλοκτήμονας, Σαράντης, Σαράντος, Σαράντω και Σαραντούλα.
Οι Άγιοι Σαράντα Μάρτυρες της Σεβάστειας
Η Εκκλησία τιμά επίσης τη μνήμη των Αγίων Σαράντα Μαρτύρων, οι οποίοι μαρτύρησαν στη Σεβάστεια. Οι σαράντα αυτοί άνδρες ήταν στρατιώτες σε επίλεκτη μονάδα του στρατού του αυτοκράτορα Λικινίου. Όταν ξεκίνησαν οι διωγμοί κατά των χριστιανών, συνελήφθησαν από τον έπαρχο Αγρικόλα επειδή αρνήθηκαν να αποκηρύξουν την πίστη τους.
Αρχικά επιχειρήθηκε να πειστούν με υποσχέσεις για τιμές και αξιώματα, όμως οι στρατιώτες παρέμειναν πιστοί στον Χριστό. Ένας από αυτούς, ο Κάνδιδος, τόνισε ότι υπηρετούν με αφοσίωση το κράτος, αλλά δεν μπορούν να αρνηθούν την πίστη τους.
Καθώς δεν υποχώρησαν, διατάχθηκε ο βασανισμός τους. Μια παγωμένη χειμωνιάτικη νύχτα ρίχθηκαν στα νερά μιας παγωμένης λίμνης. Παρά το σκληρό μαρτύριο, οι περισσότεροι ενθάρρυναν ο ένας τον άλλο, λέγοντας ότι ο παράδεισος που τους περιμένει είναι ανώτερος από τον πόνο που βιώνουν.
Κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας ένας από τους στρατιώτες λιποψύχησε και βγήκε από τη λίμνη. Τη θέση του όμως πήρε ο φρουρός Αγλάϊος, ο οποίος συγκλονίστηκε από το θάρρος τους, ομολόγησε την πίστη του στον Χριστό και μπήκε μαζί τους στο νερό.
Το επόμενο πρωί οι μάρτυρες, μισοπεθαμένοι από το κρύο, βγήκαν από τη λίμνη και υπέστησαν νέο βασανισμό, καθώς τους συνέτριψαν τα σκέλη. Τα λείψανά τους περισυνελέγησαν αργότερα από χριστιανούς και ενταφιάστηκαν με τιμές.
Σύμφωνα με την παράδοση, το 438 μ.Χ. η αυτοκράτειρα Πουλχερία βρήκε τα ιερά λείψανα των Αγίων ύστερα από θεία αποκάλυψη και έκτισε ναό προς τιμήν τους έξω από τα τείχη της Κωνσταντινούπολης.
Οι Άγιοι Σαράντα Μάρτυρες τιμώνται ιδιαίτερα στην Ορθόδοξη Εκκλησία και θεωρούνται προστάτες της Μονής Ξηροποτάμου στο Άγιο Όρος, όπου το καθολικό της μονής είναι αφιερωμένο στη μνήμη τους.
